به‏شى دووه‏م‏

 هاوچه‏رخه‏كانى ئيمامه‏كان‏

     * نوكته‏كان و بيٌژه‏كان *

 

 

    (12) زوانم لالٌ ئه‏گه‏ر له پيٌغه‏مبه‏رصلى الله عليه وآله نه‏ژنه‏فتمه‏

 

    بوٌ شيرينى چيروٌكان ئه‏م چيروٌكه‏م به شيٌوه‏ى زمانى لاى خانه‏قين وه‏رگيٌرٍاوه، ئوميٌده‏وارم وه‏كوو سه‏رگه‏رمييٌك بىٌ بوٌ خويٌنه‏رانى به‏رٍيٌز. شايانى باسه ئه‏م شيٌوه زمانه نزيكه‏ى دوو ميليون كورد قسه‏ى پىٌ ئه‏كه‏ن؛ له رووى جوگرافياوه ئه‏م شويٌنانه ئه‏گريٌته‏وه:

    ئيلام، كرماشان، ئيسلام‏ئاوا، گيلانى‏روٌژئاوا، قه‏سرشيرين، خانه‏قين، جه‏له‏ولا، مه‏ندلى و به‏شيٌكى زوٌر له كورده‏كانى به‏غدا و چه‏ند شويٌنى‏تر.

    پاش ته‏واو بوونى چيروٌكه‏كه به‏م شيٌوه‏يه، شيٌوه سوٌرانى‏يه‏كه‏ى دووباره‏مان كردوٌته‏وه، تا ئه‏و كه‏سانه‏ى كه شاره‏زاييان له‏گه‏لٌ ئه‏و شيٌوه زمانه نيه، له تيٌگه‏يشتنى بىٌ‏به‏ش نه‏بن.

 

 

    باوگ موسلم ئوشت:

    روٌژى وه‏ل هه‏سه‏نى به‏سرى و ئه‏نه‏س كورٍ مالك چيمنه مالٌ دالٌگ سه‏له‏مه ژنى پيٌغه‏مبه‏رصلى الله عليه وآله. ئه‏نه‏س له كنار مالٌيان نيشت، من و هه‏سه‏ن چيمه‏نه‏و ناو، سلاٌم كرديم و دالٌك سه‏له‏مه جواو داوه، دواخر وت: ته‏كيت كورٍم؟

    وه‏تم: من هه‏سه‏نى به‏سريم.

    فه‏رمى: ئه‏رٍا چه هاتينه؟

    وه‏تم: هاتيمنه تا قسه‏يٌگ له بان ئه‏لى كورٍ ئه‏بوتالٌب‏عليه السلام ئه‏رامان بويشى.دالٌگ سه‏له‏مه وت: وه خودا قه‏سه‏م، قسه‏يٌك ئه‏رٍا دان بويشم كه وه‏ى دو گوش خووه‏م له پيٌغه‏مبه‏ر خوداوه ژنه‏فتمه، كه‏رٍ بووم ئه‏گه‏ر دروو بكه‏م!

    وه‏ى چه‏وه‏يل خوومه ديمه‏ى قسيه كرد، كوور بووم ئه‏گه‏ر دروو بكه‏م! وه ليٌوا له‏سه‏ر دلٌم نويسياس ئه‏گه‏ر نه‏ويشمه‏ى خودا ره‏حمه پيم نه‏كه‏ييد! زوانم لالٌ بوو ئه‏گه‏ر خووه‏م له پيٌغه‏مبه‏ر نه‏ژنه‏فتمه كه وه‏ته ئه‏لى كورٍ ئه‏بوتالٌب:

 - ئه‏ى ئه‏لى! هه‏ر كه‏سى روٌژ قيامه‏ت له وه‏رده‏م خودا حازر بوود و ولايه‏ت ته ئينكار بكه‏يد، له ريز كافره‏يل و بت په‏ره‏سه‏كان بوود.

    ليره هه‏سه‏نى به‏سرى هاته جواو وه‏ت: ئه‏لٌلاٌوئه‏گبه‏ر! شه‏هاده‏ت وه هه‏ق ده‏م كه ئه‏لى كورٍ ئه‏بوتالٌب ئاغه‏ى منه و ئاغه‏ى گشت خوداپه‏ره‏سه‏گانه.

    وه‏ختى له مالٌ دالٌك سه‏له‏مه هاتيمنه‏و ده‏يشت، ئه‏نه‏س كورٍى مالك وه هه‏سه‏ن وه‏ت: ئه‏را چه ئه‏لٌلاٌوئه‏گبه‏ر وه‏تى؟

    هه‏سه‏ن به‏سرى قسيه‏گه‏ى دالٌك سه‏له‏مه ئه‏را مالك وه‏ته‏وه: من له گه‏ورايى ئه‏لى‏عليه السلام عه‏جايبم هات ئه‏را ئه‏وه ئه‏لٌلاٌو ئه‏گبه‏ر وه‏تم.

    مالك خزمه‏تكار پيٌغه‏مبه‏ر وه‏ت:

    «ئه‏ى قسيه‏ى پيٌغه‏مبه‏ر خودا سه يا چوار جار تا ئيسه وه‏تيه‏سه‏ى».

 

    *  *  *

 

 

    (12) زمانم لالٌ ئه‏گه‏ر له پيٌغه‏مبه‏رى خواصلى الله عليه وآله نه‏م‏بيستبىٌ‏

 

    باوكى موسليم ئه‏لٌىٌ:

    روٌژيٌك له‏گه‏لٌ حه‏سه‏نى به‏سرى و ئه‏نه‏س كورٍى مالك چووينه مالٌى دايكى سه‏له‏مه، خيٌزانى پيٌغه‏مبه‏رصلى الله عليه وآله.

    ئه‏نه‏س له‏به‏ر ده‏رگا دانيشت. من و حه‏سه‏ن چووينه ژووره‏وه. حه‏سه‏ن به‏سرى سلاٌوى كرد. دايكى سه‏له‏مه ولاٌمى دايه‏وه.

    پاشان پرسى: كورٍه‏كانم ئيٌوه كيٌن؟

 - من حه‏سه‏نى به‏سه‏ريم.

    وتى: بوٌچى هاتوون؟

 - وتم: هاتووم تا فه‏رمووده‏يه‏ك له پيٌغه‏مبه‏ره‏وه له‏باره‏ى عه‏لى كورٍى ئه‏بوتاليب بوٌمان بيٌژى.

    دايكى سه‏له‏مه وتى:

    سويٌند به خوا فه‏رمووده‏يه‏ك پيٌت ئه‏لٌيٌم كه به‏م دوو گويٌى خوٌم له پيٌغه‏مبه‏ره‏وه بيستوومه، كه‏رٍ بم ئه‏گه‏ر دروٌ بكه‏م!

    وه به‏م چاوانه‏ى خوٌى بينيوه كه پيٌغه‏مبه‏ر فه‏رموويه‏تى كويٌر بم ئه‏گه‏ر دورٌ بكه‏م! وه به جوٌريٌكى وا له‏سه‏ر دلٌم نووسراوه ئه‏گه‏ر نه‏يگيٌرٍمه‏وه خوا ره‏حمم پىٌ نه‏كات، زمان لالٌ بىٌ ئه‏گه‏ر له پيٌغه‏مبه‏ره‏وه نه‏م‏بيستبىٌ؛ كه به عه‏لى كورٍى ئه‏بوتاليب فه‏رمووى: يا عه‏لى! هه‏ركه‏س روٌژى قيامه‏ت له خزمه‏تى خوا ئاماده‏بىٌ، ولايه‏ت و خه‏ليفايه‏تى توٌ نكوٌلٌى بكات، ئه‏چيٌته ريز بت‏په‏ره‏ستان و كافره‏كان.

    له‏م كاته‏دا حه‏سه‏ن به‏سرى: هاوارى كرد - ئه‏لٌلاٌهو ئه‏كبه‏ر - شه‏هاده‏ت ئه‏ده‏م كه به‏رٍاستى عه‏لى كورٍى ئه‏بوتاليب سه‏روه‏رى من و سه‏روه‏رى هه‏موو باوه‏رٍدارانه.

    كاتىٌ له مالٌى دايكى سه‏له‏مه هاتينه ده‏ره‏وه، ئه‏نه‏س كورٍى مالك به حه‏سه‏نى وت: بوٌچى ئه‏لٌلاٌهو ئه‏كبه‏رت وت؟

    حه‏سه‏ن به‏سرى فه‏رمووده‏كه‏ى بوٌ مالك گيٌرٍاوه و وتى بوٌ مه‏زنايه‏تى عه‏لى ئه‏لٌلاٌهو ئه‏كبه‏رم وت.

    ئه‏نه‏س كورٍى مالك خزمه‏تكارى پيٌغه‏مبه‏رصلى الله عليه وآله وتى: وابزانم ئه‏م فه‏رمووده‏يه سىٌ يان چوار جار له پيٌغه‏مبه‏ره‏وه گويٌم لىٌ بووه[1].

 

    *  *  *

 

 

    (13) له چوار نفرين سيٌى قه‏بولٌ كراوه، يه‏كى ماوه‏

 

    كابرايه‏ك كه هه‏ر دوو ده‏ست و هه‏ر دوو پيٌى برٍابوو، وه هه‏ر دوو چاوى كويٌر ببوو، هه‏ميشه هاوارى ئه‏كرد:

    خوايه ئاگرى دوٌزه‏خ به قسمه‏تم مه‏كه!

 

    خه‏لٌك پيٌيان‏ئه‏وت:

    توٌ سزادراوى، ئيتر هيچت بوٌ نه‏ماوه، بوٌ ئه‏وه‏نده هاوار ئه‏كه‏ى! خوايه له ئاگرى دوٌزه‏خ رزگارم بكه!

    له ولاٌمياندا وتى: من له كه‏ربه‏لا له‏گه‏لٌ ئه‏و كه‏سانه بووم كه ئيمام حوسه‏ينيان سه‏ربرٍى، كاتىٌ ئيمام كه‏وته سه‏ر عه‏رز، خه‏لٌك جل و به‏رگيٌك كه له‏به‏ريدا بوو، تالاٌن كرد، له‏سه‏ر شه‏روالٌه‏كه‏ى قايشيٌكى به نرخ له پشتيدا بوو، ته‏ماعى دونيا واى ليٌكردم تا قايشكه له پشتى بكه‏مه‏وه.

    كاتىٌ له ته‏رمه سه‏ربرٍاوه‏كه‏ى نزيك بوومه‏وه، ويستم گرىٌ قايشه‏كه‏ى بكه‏مه‏وه له پرٍ ئيمام ده‏ستى له‏سه‏ر گريٌكه‏ى داناو، به هيچ جوٌريٌك ده‏ستى پيٌم لانه‏برا، ناچار بووم ده‏ستى ببرٍم، دووباره ويستم گريٌكه‏ى بكه‏مه‏وه، ده‏ستى چه‏پى له‏سه‏ر دانا، ئه‏ويشم برٍى. له‏به‏ر خوٌمه‏وه وتم: ئه‏م جاره چى ئه‏كه‏ى، برٍيارم دا گرىٌ شه‏روالٌه‏كه‏ى بكه‏مه‏وه، ده‏نگيٌكى ترسناك وه‏كوو بومه‏له‏رزه‏م بيست، ترسام چوومه لاوه، ئه‏و شه‏وه له نزيكى ته‏رمه‏كه خه‏وتم تا سبه‏ينىٌ قايشه‏كه‏ى لىٌ بكه‏مه‏وه، شه‏و له خه‏ومدا ته‏ماشام كرد پيٌغه‏مبه‏رصلى الله عليه وآله و عه‏لى و فاتيمه هاتن ئيماميان ماچ كرد، فه‏رموويان: كورٍم! كىٌ توٌى كوشت و به‏م جوٌره‏يان ليٌت كرد، خوا بيان‏كوژىٌ!

    گويٌم ليٌى بوو ئيمام حوسه‏ين‏عليه السلام فه‏رمووى:

 - شمر منى كوشت، ئه‏و كابرايه‏ش كه ليٌره خه‏وتووه ده‏سته‏كانمى برٍى.

    ته‏ماشام كرد حه‏زره‏تى فاتيمه رووى له من كرد و وتى: خوا هه‏ر دوو ده‏ست و هه‏ر دوو پيٌت ببرٍىٌ و چاوه‏كانت كويٌر بكات و بتخاته ناو ئاگرى دوٌزه‏خ.

    له ترسدا له خه‏و راپه‏رٍيم، هيچم نه‏ئه‏دى، بوٌم ده‏ركه‏وت كويٌرم، هه‏ر دوو ده‏ستم و هه‏ر دوو پيٌم برٍاوه. له‏و چوار نفرينه‏ى كه فاتيمه كردى سىٌ قه‏بولٌ كراوه، يه‏كيٌكى ماوه، ئه‏ويش ئاگرى دوٌزه‏خه، بوٌيه هه‏تا ماوم ئه‏بىٌ هاوار بكه‏م خوايه له ئاگرى دوٌزه‏خ رزگارم بكه‏م[2].

 

    *  *  *

 

 

    (14) خوا حافيز له‏گه‏لٌ حوكمه‏ت‏

 

    كاتىٌ كه يه‏زيدى نفرين ليٌكراو مرد، كورٍه‏كه‏ى به‏ناوى مه‏عاويه هاته شويٌنىٌ و له‏سه‏ر ته‏ختى حوكمه‏ت دانيشت. به‏لاٌم ئه‏وه‏نده‏ى نه‏خاياند له حوكمه‏تدارى گوٌشه‏گيرى كرد، وه پيٌش ئه‏وه چووه سه‏ر مه‏مبه‏ر و وتى:

 - ئه‏ى خه‏لٌكينه! من مه‏يلم نيه حوكمرانى به‏سه‏رتاندا بكه‏م، وه له خوٌيشم دلٌنيا نيم، چونكه ئه‏زانم ئيٌوه‏ش ئه‏وه‏نده هوٌگرى حوكمرانى ئيٌمه نين، به‏لاٌم ئيٌوه گرفتارى حوكمرانى بنه‏مالٌه‏ى ئيٌمه بوون، وه ئيٌمه‏ش هه‏روا گرفتارى حوكمه‏تكردن به‏سه‏ر ئيٌوه‏وه بووين.

    باپيرم مه‏عاويه بوٌ به‏ده‏ست‏هيٌنانى حوكمه‏ت له‏گه‏لٌ عه‏لى كورٍى ئه‏بوتاليب كه لياقه‏تى خه‏لافه‏ت بوو، شه‏رٍى كرد، وه ئه‏زانن تا چ ئه‏ندازه‏يه‏ك كارى ناشيرينى ئه‏نجام‏دا.

    وه ئيٌوه بوٌ خوٌتان ئه‏زانن كه له‏گه‏لٌيدا چ كاريٌكتان ئه‏نجام داوه، وه هه‏ر يه‏كه تووشى سزاى خوٌى بوو. ئه‏وانه مردن و روٌيشتن، له دواى مه‏عاويه، باوكم يه‏زيد باره‏كه‏ى به ئه‏ستوٌ گرت، خوٌزگه ئه‏و ئه‏م كاره‏ى نه‏كردايه، چونكه لياقه‏تى خه‏ليفه‏بوونى نه‏بوو. ئه‏و كاريٌك كه نه‏ئه‏بووايه بيكردايه، ئه‏نجامى دا. خويٌنيٌكى زيادى رشت، تاوانيٌكى زوٌرى ئه‏نجام‏دا و واى ئه‏زانى كارى چاك ئه‏نجام ئه‏دات. زوٌرى پىٌ نه‏چوو مرد، وه ئاگرى خراپه‏كارى كوژايه‏وه، كاره ناشيرينيانه‏ى غه‏مى مردنى له بيرى بردينه‏وه، پاشان وتى: ئيٌستا من وا نه‏فه‏رى سىٌ‏يه‏مى ئه‏م بنه‏مالٌه‏يه‏م بىٌ لايه‏نى ئيٌمه زوٌرتر له‏وانه‏يه‏كه لايه‏نگرى ئيٌمه‏ن» من هه‏رگيز گوناهى ئيٌوه به ئه‏ستوٌ ناگرم. وه‏رن حوكمه‏تدارى له‏من وه‏ربگرنه‏وه، به هه‏ر كه‏سيٌك ئه‏تانه‏وىٌ بيده‏ن.

    مه‏رٍوان هه‏لٌسايه سه‏ر پىٌ و وتى: وه‏كوو عومه‏ر بكه! (واته با شورا بىٌ). له ولاٌميدا وتى: سويٌند به خوا ئه‏گه‏ر خيلافه‏ت گه‏نجيٌك بوو، ئيٌمه به‏شى خوٌمان لىٌ‏هه‏لٌگرت. وه ئه‏گه‏ر هه‏م گرفتارى و سه‏رئيٌشان بوو، بوٌ نه‏وه‏كانى ئه‏بوسوفيان ئه‏وه‏نده به‏سه! له مه‏مبه‏ر هاته خواره‏وه (ته‏ختى خيلافه‏تى جىٌ‏هيٌشت و روٌيى) دايكى له خواره‏وه‏ى ممبه‏ر يه‏خه‏ى گرت و وتى: خوٌزگه دلٌوٌپه خويٌنيٌكى بىٌ‏نويٌژى (حه‏يز) بوويتايه.

    له ولاٌمى دايكيدا وتى: منيش هه‏ر ئه‏م ئاره‏زوووه‏م بوو، ئيتر نه‏ئه‏مانزانى خواى مير و مه‏زن ئاگرى دوٌزه‏خى هه‏يه و هه‏ر كه‏سيٌك گوناهكار بىٌ و يان هه‏قى كه‏سيٌكى‏تر بخوات تووشى ئه‏و سزا و ئاگره ئه‏بىٌ[3].

    *  *  *

 

 

    (15) چيلكه‏يه‏ك و سالٌيٌك دواكه‏وتن‏

 

    ئه‏حمه‏دى كورٍى حه‏وارى ئه‏لٌىٌ:

 - ئاره‏زووم هه‏بوو سوله‏يمان دارانى كه يه‏كىٌ له عارفه به‏ناوبانگه‏كان بوو له خه‏ودا ببينم.

    دواى يه‏ك سالٌ خه‏وم پيٌوه بينى.

    وتم: ماموٌستا له چ حالٌى، خوا چوٌن له‏گه‏لٌت جولاٌيه‏وه؟

    وتى: ئه‏ى ئه‏حمه‏د! كاتىٌ كه له‏سه‏ر دونيا بووم، له گه‏رٍانه‏وه‏م بوٌ مالٌ له‏سه‏ر ريٌگامدا بارى چيلكه‏يه‏ك هه‏بوو، به ئه‏ندازه‏ى ده‏نكه شقارته‏يه‏ك چيلكه‏يه‏كم لىٌ‏هه‏لٌگرت و نازانم لاى ددانه‏كانم پىٌ پاك كرده‏وه، يان نه، ئيٌستا ئه‏وا سالٌيٌكه ديلى حسابى ئه‏و ورده چيلكه‏يه‏م[4].

 

    *  *  *

 

 

    (16) خوتبه‏ى عه‏بدولمه‏لك مه‏رٍوان له مه‏ككه‏دا!

 

    عه‏بدولمه‏لك مه‏رٍوان له شارى مه‏ككه‏دا بوٌ خه‏لٌك خوتبه‏ى دا، هه‏ر كه گه‏يشته په‏ند و ئاموٌژگارى، پياويٌك ليٌى هه‏لٌسا و وتى: به‏سه! ئيتر به‏س بىٌ! توٌ بوٌ خوت ده‏ستوور ئه‏ده‏ى به خه‏لٌك و خوٌت كارى پىٌ ناكه‏ى! كارى خراپ و فه‏سادمان لىٌ قه‏ده‏غه ئه‏كه‏يت و خوٌت ئه‏نجامى ئه‏ده‏ى، ئاموٌژگارى ئه‏كه‏يت و خوٌت ئاموٌژگارى قه‏بولٌ ناكه‏يت. ئايا ئيٌمه شويٌنى وتارت بكه‏وين يان شويٌنى ره‏فتارت؟

    ئه‏گه‏ر بلٌيٌى په‏يرٍه‏وى له ره‏فتارم بكه‏ن، چوٌن ئه‏توانين له پياوى زالٌم و گوناهكار په‏يرٍه‏وى بكه‏ين، كه مالٌ و سه‏روه‏تى خوا به‏هى خوٌى ئه‏زانى، وه به نده‏كانى خوا به به‏نده‏ى خوٌى ئه‏زانىٌ؟ وه ئه‏گه‏ر بلٌيٌى شويٌنى وتارم بكه‏ون و ئاموٌژگارى‏يه‏كانم قه‏بولٌ بكه‏ن، ئايا ئه‏كرىٌ كه‏سيٌك كه خوٌى ئاموٌژگار نه‏بىٌ، خه‏لٌكى‏تر ئاموٌژگارى بكات، مه‏گه‏ر په‏يرٍه‏وى‏كردن له كه‏سيٌك كه عادلٌ نيه دروسته؟

    ئه‏گه‏ر بلٌىٌ زانست و قسه‏ى باش له هه‏ر كيٌتان بيست، وه‏ريبگرن، ره‏نگه له نيٌوان ئيٌمه كه‏سانيٌك هه‏بن له توٌ باشتر قسه بكه‏ن و جوانتر بدويٌن.

 - (به‏سه!) له حوكمرانى ده‏ست هه‏لٌبگره و رژيٌمى قوفلٌ و زه‏نجيره له كنار دابنيٌن تا ئه‏وانه‏ى كه له بيابانه‏كاندا ويٌلٌن و به شاره‏كاندا ده‏ربه‏ده‏رن بگه‏رٍيٌنه‏وه، وه ئه‏م خيلافه‏ته به جوٌرىٌ كه شايسته‏يه به‏رٍيٌوه ببه‏ن.

    سويٌند به خوا هه‏رگيز په‏يرٍه‏ويتان لىٌ ناكه‏ين و نه‏مان‏كردووه، وه ئيٌوه به خاوه‏ن مالٌ و سه‏روه‏ت و گيان و ئايينى خوٌمان نه‏زانيوه، تاوه‏كوو زالٌم له‏گه‏لٌماندا ره‏فتار بكه‏ن.

    ئيٌمه له بارودوٌخى بارى ژيانى خوٌمان ئه‏زانين، چاوه‏رٍوانين كه ماوه‏ى حوكمه‏تتان ته‏واو بىٌ تا له‏گه‏لٌيدا هه‏موو ره‏نج و به‏دبه‏ختييٌك ته‏واو بىٌ. هه‏ر كه‏سيٌك له ئيٌوه حوكمرانى كردووه، ماوه‏يه‏كى ديارى كراوى بوٌ هه‏يه و به زووى له ده‏فته‏ريٌكدا كرده‏وه و ره‏فتارى گه‏وره و بچووك تيٌدا ئه‏نووسرىٌ، ئه‏و كاته ئه‏زانن زالٌمان چ زولٌميٌكيان ئه‏نجام داوه. سه‏ربازانى چه‏كدارى خه‏ليفه ئيتر مه‏ودايان نه‏دايىٌ گرتيان و برديان و بىٌ‏شويٌنيان كرد[5].

 

    *  *  *

 

 

    (17) به‏سه‏رهاتى تاوانى حه‏ميد كورٍى قه‏حته‏به!

 

    عوبه‏يدولٌلاٌى به‏زاز نه‏يشابورى ئه‏لٌىٌ:

    من له‏گه‏لٌ حه‏ميد كورٍى قه‏حته‏به‏ى تووسى (يه‏كىٌ له فه‏رمانداره‏كانى هارٍون بوو) ماملٌه‏يه‏كمان پيٌكه‏وه ئه‏نجام دا، روٌژيٌكيان بوٌ ديتنى ئه‏و بوخچه‏ى سه‏فه‏رم به‏ست. كاتىٌ گه‏يشتمه ئه‏وىٌ له هاتنم به‏خه‏به‏ر بوو، هيٌشتا ماندووبوونى ريٌگام ده‏رنه‏كردبوو، ناردى به شويٌنما ئه‏م باسه‏ش له مانگى ره‏مه‏زان، كاتى نويٌژى نيوه‏رٍوٌ رووى دا.

    چووه ژووره تايبه‏تى‏يه‏كه‏ى خوٌى؛ ته‏ماشام كرد جوٌگه‏يه‏ك ئاو به‏ناو ژووره‏كه‏يدا ئه‏رٍوا! سلاٌوم ليٌكرد. حه‏ميد ده‏ست‏شوٌريٌكى له‏گه‏لٌ مه‏سينه‏يه‏كى هيٌناو ده‏ستى شورد، به منيشى وت ده‏ستت بشوٌره، پاشان سفره‏ى خواردنى راخست. من له بيرم چووبوو مانگى ره‏مه‏زانه و به روٌژووم، به‏لاٌم له كاتى خواردندا كه‏وته بيرم يه‏كسه‏ر ده‏ستم له خواردنم هه‏لٌگرت، حه‏ميد پرسى:

 - چى بوو خواردن ناخوٌى؟

    وتم: مانگى ره‏مه‏زانه، نه نه‏خوٌشم و نه بيانوٌيه‏كم هه‏يه تا روٌژوو نه‏گرم، ئه‏ى توٌ بوٌ به روٌژوو نيت؟! فه‏رماندارحه‏ميد وتى: له‏به‏ر هوٌيه‏كى تايبه‏تى نيه كه روٌژووه‏كانم ئه‏خوٌم، هه‏روه‏ها ساغ و سه‏لامه‏تيشم! چاوى پرٍ بوو له فرميٌسك و گريا! دواى ئه‏وه له خواردن بووه‏وه، هوٌى گريانيم لىٌ‏پرسى؟

    له ولاٌمدا وتى: كاتىٌ هارٍون ره‏شيد له توس بوو، شه‏ويٌكيان بانگى كردم، چوومه خزمه‏تى، ته‏ماشام كرد له به‏رامبه‏رى موٌميٌك داگيرساوه و شمشيٌريٌكى تيژ له‏به‏ر ده‏ميدايه، خزمه‏تكاره‏كه‏شى له لاى راوه‏ستاوه، كاتىٌ چوومه به‏رده‏مى چاوى پيٌمكه‏وت، وتى:

 - حه‏ميد! تا چ ئه‏ندازه‏يه‏ك به قسه‏ى خه‏ليفه ئه‏كه‏يت؟

    وتم: به مالٌ و گيانم!

    هارٍون سه‏رى خسته خواره‏وه و وتى: برٍوٌ.

    ئه‏وه‏نده‏م پىٌ نه‏چووبوو گه‏يشتبوومه مالٌ، سه‏ربازيٌك هات و وتى خه‏ليفه كارى پيٌته.

    وتم: په‏نا بوٌ خوا، ره‏نگه هارٍون بيه‏وىٌ بمكوژىٌ، كاتىٌ گه‏يشتمه لاى، ليٌم‏پرسى:

 - تا چ ئه‏ندازه‏يه‏ك به قسه‏ى خه‏ليفه ئه‏كه‏يت؟

    وتم: به مالٌ و گيان و ژن و منالٌم!

    هارٍون پيٌكه‏نى و وتى: بگه‏رٍيٌيه‏وه.

    هه‏ركه گه‏يشتمه مالٌه‏وه سه‏ربازه‏كه به دوامدا له ده‏رگاى دا و وتى هارٍون كارى پيٌته.

    كاتىٌ بوٌ جارى سىٌ‏يه‏م گه‏يشتمه لاى هارٍون، هه‏ر به‏و جوٌره دانيشتبوو، هه‏مان پرسيارى سىٌ باره كرده‏وه، وتى: حه‏ميد! تا چ ئه‏ندازه‏يه‏ك به قسه‏ى خه‏ليفه ئه‏كه‏يت؟

    وتم: به مالٌ و گيان و ژن و منالٌ و ئايينم.

    هارٍون پيٌكه‏نى و وتى ئه‏م جاره دروستت وت، به ئايين، كه‏واته ئه‏م شمشيٌره بگره، وه ده‏ستورىٌ كه ئه‏م خزمه‏تكاره به توٌ ئه‏دات مو به مو ئه‏نجام بده!

    خزمه‏تكار شمشيره‏كه‏ى دا به ده‏ستمه‏وه، وه پيٌشكه‏وت به‏ره‏و مالٌيٌك، ده‏رگاكه‏ى كليل بوو، ده‏رگاى كرده‏وه، له‏ناو حه‏وشه‏كه‏يدا چالٌيٌكى قوولٌ هه‏بوو؛ له ده‏ورى چالٌه‏كه سىٌ ژوور هه‏بوو؛ ده‏رگاكانيان كليل بوو. ده‏رگاى ژوورى يه‏كه‏مى كرده‏وه، بيست نه‏فه‏ر تيٌيدا زيندانى كرابوو، هه‏موويان عه‏له‏وى[6] بوون (واته له بنه‏مالٌه‏ى عه‏لى كورٍى ئه‏بوتاليب) ده‏ست و پيٌيان به زه‏نجير به‏سترابوو، ته‏وقى ئاسنينى قورس له مليان بوو. سه‏رو ريشيان وه‏كوو ده‏رويٌش دريٌژ ببوو.

    خزمه‏تكار رووى له من كرد و وتى: خه‏ليفه ده‏ستورى داوه كه توٌ ئه‏مانه بكوژى.

    خزمه‏تكار، يه‏ك يه‏ك ئه‏وانه‏ى هيٌنا، منيش به شمشيٌر له مليانم ئه‏دا.

    پاشان خزمه‏تكاره‏كه سه‏ره‏كان و له‏شه‏كانى هه‏موويان ئه‏خسته ناو چالٌه‏كه.

    پاشان ده‏رگاى ژوورى دووه‏مى كرده‏وه، له‏ويٌش بيست نه‏فه‏رى‏تر له عه‏له‏وييه‏كان بوو.

    خزمه‏تكار وتى خه‏ليفه ده‏ستورى داوه كه توٌ ئه‏مانه بكوژى. يه‏ك يه‏ك ئه‏يان‏هيٌنا، منيش له مليانم ئه‏دا.

    پاشان هه‏موو سه‏ره‏كان وله‏شه‏كانى ئه‏خسته ناو چالٌه‏كه.

    دوايى ئه‏و دوو ژووره چوو ده‏رگاى ژوورى سىٌ‏يه‏ميشى كرده‏وه، له‏و ژووره‏شدا ديسان بيست نه‏فه‏رى عه‏له‏وى زيٌندانى هه‏بوو. خزمه‏تكار وتى خه‏ليفه ده‏ستورى كوشتنى ئه‏مانه‏شى داوه به توٌ.

    خزمه‏تكار يه‏ك به يه‏ك ئه‏يان هيٌنا و منيش له مليانم ئه‏دا. دوايين نه‏فه‏ريٌك كه مابوو، پيره‏ميٌرديٌك بوو، رووى ليٌم كرد و وتى: نفرين بوٌ توٌ ئه‏ى بيٌچاره‏ى چاره‏نووس ره‏ش، روٌژى قيامه‏ت چ ئه‏لٌيٌى كاتىٌ له‏به‏ر ده‏مى باپيرم ره‏سولى خوا ئاماده‏ت ئه‏كه‏ن! چ بيانوٌيه‏كت هه‏يه كه شه‏ست نه‏فه‏ر له دودمانه‏كه‏يت بىٌ گوناح كوشت؟

    له‏م كاته‏دا ده‏ست و پيٌم له‏رزى، راوه‏ستام. خزمه‏تكاره به توورٍه‏يى ته‏ماشاى كردم و وتى كارى خوٌت ئه‏نجام بده. له ملى ئه‏ويشم دا. خزمه‏تكار به هه‏مان شيٌوه سه‏ره‏كان و له‏شه‏كانى خسته ناو چالٌه‏كه (گه‏رٍاينه‏وه بوٌ لاى خه‏ليفه).

    من ئه‏و هه‏موو تاوانه‏م كردووه، ئيٌستا روٌژوو گرتن و نويٌژ كردن چ سووديٌكى هه‏يه بوٌم.

    جيٌگاى هه‏ميشه‏يى من ئاگرى دوٌزه‏خه[7].

 

    *  *  *


[1] بيحار، به‏رگى 42، لاپه‏رٍه 142.

[2]بيحار، به‏رگى 45، لاپه‏رٍه 311.

[3] بيحار، به‏رگى 46، لاپه‏رٍه 118.

[4]بيحار، به‏رگى 77، لاپه‏رٍه 169

[5]بيحار، به‏رگى 46، لاپه‏رٍه 336.

[6] هه‏ر يه‏ك له عه‏له‏وى‏يه‏كان و عه‏باسى‏يه‏كان ئه‏گه‏رٍيٌنه‏وه بوٌ كه‏سيٌك. عه‏له‏وى‏يه‏كان ئه‏گه‏رٍيٌنه‏وه بوٌ سه‏ر ئيمامى عه‏لى كورٍى ئه‏بوتاليب‏عليه السلام و هه‏موو سه‏ييدن. عه‏باسى‏يه‏كان ئه‏گه‏رٍيٌنه‏وه بوٌ عه‏باس مامى ئيمام عه‏لى. له ميٌژوو دا هاتووه هه‏ميشه كورٍه‏مام يه‏كتريان بانگ ئه‏كرد.

[7] بيحار، به‏رگى 48، لاپه‏رٍه 176 و 177.

Home page book