به‏شى يه‏كه‏م‏

 پيٌغه‏مبه‏رانى خوايى‏

 پيٌغه‏مبه‏ران  و  ميلله‏تانى رابردوو

 

    (1) هاوسه‏ربوونى سوله‏يمان له‏گه‏لٌ به‏لقيس‏

 

    له ده‏ورانى فه‏رمانرٍه‏وايى حه‏زره‏تى سوله‏يمان له ولاٌتى شام، به‏لقيس شاژنى سه‏با له يه‏مه‏ن حوكمرانى ئه‏كرد. خوٌى و گه‏له‏كه‏ى له جياتى خوا، خوٌريان ئه‏په‏رست؛ حه‏زره‏تى سوله‏يمان له كاره‏كه‏يان ئاگادار بوو، نامه‏يه‏كى بوٌ شاژن به‏لقيس نووسى و ده‏ستوورى دا له به‏رامبه‏رى رانه‏وه‏ستن و خوٌ به گه‏وره نه‏زانن و مل‏پيٌچى لىٌ‏نه‏كه‏ن، وه له به‏رامبه‏ر هه‏ق خوٌ بده‏ن به ده‏سته‏وه.

    به‏لقيس سه‏ركرده‏كانى سوپا و مه‏زنانى ولاٌتى بوٌ راو ته‏گبير كوٌ كرده‏وه، چيروٌكى نامه‏كه‏ى بوٌ باس كردن.

    ئه‏وانيش وتيان:

    ئيٌمه هيٌز و تواناى باشمان هه‏يه، وه پياوى شه‏رٍين، له‏گه‏لٌ ئه‏وه‏شدا برٍيارى دوايى له ده‏ست توٌيه.

    شاژن وتى: به‏رژه‏وه‏ندى له شه‏رٍ دا نابينم، روونى كرده‏وه كه ئاشتى له شه‏رٍ باشتره، به‏لاٌم پيٌش هه‏موو شتيٌك ئه‏بىٌ سوله‏يمان و په‏يرٍه‏وانى ئه‏زمون بكه‏ين، تا بزانين به‏رٍاستى چ كاره‏ن! سوله‏يمان پاشا، يان پيٌغه‏مبه‏ره، پاشاكان به ديارى ديل ئه‏بن، پياوانى خوا چاويان له زيٌرٍ و زيوى دونيا نيه.

    ديارى‏يه‏كى بوٌ ئه‏نيٌرين، ئه‏گه‏ر قه‏بولٌى نه‏كرد، ئه‏وا پيٌغه‏مبه‏ره و ئه‏بىٌ ته‏سليمى بين.

    به‏لقيس ديارييٌكى به نرخ له‏گه‏لٌ ده‏سته‏يه‏ك له نويٌنه‏ران و ريش‏سپيان و پياوماقوولانى به‏ره‏و لاى سوله‏يمان نارد تا بزانىٌ چ هه‏والٌيٌكى بوٌ ديٌننه‏وه. سوله‏يمان كه چاوى به نويٌنه‏ران و دياريه‏كه كه‏وت، نه‏ك هه‏ر ديارى‏يه‏كه‏ى قه‏بولٌ نه‏كرد، به‏لٌكوو به خيٌرهاتنيش ليٌيان نه‏كرد، وه به چاويٌكى سووك ته‏ماشاى ديارى‏يه‏كانى كرد، وه به نويٌنه‏ره‏كانى وت:

    ئه‏م ديارى‏يانه ببه‏نه‏وه بوٌ خاوه‏نه‏كانيان، چونكه خواى مير و مه‏زن ئه‏وه‏نده نيعمه‏تى زوٌر و گه‏نجى داوه‏ته من كه هه‏رگيز له‏گه‏لٌ مالٌى دونيا به‏راورد ناكرىٌ، من پىٌ‏ى هه‏لٌناخه‏لٌه‏تيٌم. به‏لاٌم له بيرتان نه‏چىٌ به زووى سوپايه‏كتان بوٌ ئه‏نيٌرم كه توانايى شه‏رٍكردنتان له‏گه‏لٌيدا نه‏بىٌ، نويٌنه‏ره‏كان گه‏رٍانه‏وه ته‏واوى باسه‏كه‏يان بوٌ به‏لقيس گيٌرٍاوه.

    به‏لقيس شاژنى سه‏با زوٌر به هوٌشيارانه ليٌكيدايه‏وه كه چاريه‏ك جگه له خوٌبه‏ده‏ست‏دانه‏وه‏ى ده‏ستوورى سوله‏يمان كه هه‏مان ده‏ستوورى هه‏ق و يه‏كانه‏په‏ره‏ستى‏يه، هيچ ريٌگايه‏كى‏ترى بوٌ نيه، هه‏روه‏ها بوٌ پاراستنى سوپا و ولاٌته‏كه‏ى و خوٌ گريٌدان به ميلله‏تى سوله‏يمانه‏وه باشتره خوٌى له‏گه‏لٌ ده‏سته‏يه‏ك له پياو ماقوولاٌنى ميلله‏ته‏كه‏ى به‏ره‏و لاى سوله‏يمان بكه‏ونه رىٌ، كاتىٌ سوله‏يمان له هاتنى شاژنى سه‏با به‏خه‏به‏ر بوو، به ده‏وروبه‏ره‏كانى وت:

 - كىٌ له ئيٌوه ئه‏توانىٌ ته‏خت و تاجى شاژنى سه‏بام بوٌ بيٌنىٌ، پيٌش ئه‏وه‏ى بگاته ئيٌره؟

 عيفريتيٌك له هوٌزى جنوٌكه وتى:

 - من ته‏خت و تاجى ئه‏و ديٌنم پيٌش ئه‏وه‏ى له جيٌگاى خوٌت هه‏لٌسى.

    سوله‏يمان وتى: كىٌ زووتر ئه‏توانىٌ؟

    ئاسف كورٍى بريخيا وتى:

 - من ته‏ختى ئه‏و ديٌنمه به‏ر ده‏مت پيٌش ئه‏وه‏ى چاو بتروكيٌنى.

    سوله‏يمان قه‏بولٌى كرد. ئه‏وه‏نده‏ى پىٌ نه‏چوو كوٌشك و تالار و ته‏خت و تاجى سه‏با لاى خوٌى بينى، خيٌرا شوكر و سوپاسى خواى به جىٌ‏هيٌنا.

    سوله‏يمان بوٌ ئه‏وه‏ى ئه‏ندازه‏ى ژيرى شاژنى سه‏با ئه‏زموون بكات، وه ئاماده‏ى بكات تا ئيمان به خواى يه‏كانه بيٌنىٌ، ده‏ستوورى دا هه‏ندىٌ گوٌرٍان له‏سه‏رى ئه‏نجام بده‏ن، تا كاتىٌ به‏لقيس ديٌته ژووره‏وه ليٌى بپرسن ئه‏مه ته‏ختى توٌيه؟ بزانين له ولاٌمدا چى ئه‏لٌىٌ.

    كاتىٌ كه شاژنى سه‏با گه‏يشته باره‏گاى حه‏زره‏تى سوله‏يمان، يه‏كىٌ له په‏يرٍه‏وانى ئاماژه‏ى بوٌته‏خته‏كه كرد و وتى:

 - ئايا ته‏ختى توٌ وه‏كوو ئه‏مه وايه؟

    به‏لقيس جارىٌ ئه‏وه‏لٌ كه ته‏ماشاى ته‏خته‏كه‏ى كرد، باوه‏رٍى نه‏كرد كه ته‏ختى خوٌى بىٌ، چونكه ته‏خته‏كه‏ى له سه‏رزه‏وى سه‏با به‏جىٌ هيٌشتووه، به‏لاٌم كه ليٌى وردبوٌوه‏وه، نيشانه‏كانى ته‏ختى خوٌى ليٌى بينى. به سه‏يره‏وه وتى: ئه‏لٌىٌ‏ى خوٌيه‏تى!

    له دواييدا بوٌ به‏لقيس ده‏ركه‏وت به‏لٌىٌ ئه‏مه هه‏مان ته‏ختى خوٌيه‏تى له ريٌگاى غه‏يبه‏وه پيٌش له خوٌى هيٌناويانه‏ته ئيٌره. له‏به‏ر ئه‏وه ته‏سليمى هه‏ق بوو و، ئايينى حه‏زره‏تى سوله‏يمانى قه‏بولٌ كرد. وه له زوٌربه‏ى ريوايه‏ته‏كاندا هاتووه به‏لقيس حه‏زره‏تى سوله‏يمان به هاوسه‏رى بوٌ خوٌى هه‏لٌبژارد، وه هه‏ردووكيان بوٌ ريٌنمويى خه‏لٌك و بلاٌوكردنه‏وه‏ى ئايينى هه‏ق تىٌ‏ئه‏كوٌشان[1].

 

    *  *  *

 

 

    (2) عه‏يبى هوٌزى ئيسرائيلى‏

 

    پياويٌك له هوٌزى ئيسرائيل يه‏كىٌ له خزمانه‏كانى خوٌى كوشت، ته‏رمه‏كه‏ى هه‏لٌ‏گرت و بردى له‏سه‏ر ريٌگاى پياويٌك له باشترين هوٌزى ئيسرائيل داينا. پاشان داواى خويٌنى لىٌ‏كرد. بوو به قرٍه و هه‏را، ده‏نگيان به‏رز بوٌوه، بوٌ چاره‏سه‏رى ئه‏م رووداوه چوونه خزمه‏تى حه‏زره‏تى موسا تا بزانن هه‏ق به‏لاى كىٌ‏يه! حه‏زره‏تى موسا ده‏ستوورى دا مانگايه‏ك بيٌنن تا به هوٌيه‏وه راستى بدوٌزيٌته‏وه. هوٌزى ئيسرائيل وايان ئه‏زانى حه‏زره‏تى موسا گالٌته‏يان پىٌ ئه‏كات، چوون كاره‏كه‏ى موسايان پىٌ سه‏ير بوو.

    وتيان: توٌ گالٌته‏مان پىٌ ئه‏كه‏ى؟

    موسا وتى: گالٌته‏كردن كارى نه‏زانانه، په‏نا بوٌ خوا ئه‏به‏م ئه‏گه‏ر له نه‏زانان بم.

    كاتىٌ زانييان موسا به‏رٍاستى‏يه‏تى، وتيان: له په‏روه‏ردگارت داوا بكه ئه‏م مه‏سه‏له‏يه‏مان بوٌ روون بكاته‏وه، چ جوٌره مانگايه‏ك بىٌ؟

    حه‏زره‏تى موسا فه‏رمووى: ئه‏گه‏ر هوٌزى ئيسرائيل له قوٌناغى يه‏كه‏م په‏يره‏وى‏يان له موسا بكردايه، هه‏ر مانگه‏يه‏كيان بهيٌنايه ليٌيان قه‏بولٌ ئه‏كرا، چونكه به‏هانه‏يان هيٌنا، وتيان چوٌن بىٌ و ره‏نگى چوٌن؟ خوايش له به‏رامبه‏ريان سه‏خت گرتى و كاره‏كه‏يان له ئاسانى ترازاند. جا كاتىٌ كه وتيان ئه‏م مانگايه چوٌن بىٌ، خواى مير و مه‏زن فه‏رمووى:

 - مانگايه‏ك بىٌ نه پير بىٌ و نه له كار كه‏وتوو بىٌ، نه نه‏زابىٌ و نه گويٌره‏كه، به‏لٌكو له نيٌوان هه‏ر دوو بىٌ.

    حه‏زره‏تى موسا له ولاٌمى ئه‏وانه هه‏مان سيفه‏تى وت.

    ديسان پرسيان ره‏نگى چوٌن بىٌ؟ فه‏رمووى:

 - زه‏رد بىٌ، زه‏رديٌكى وا هه‏ر كه‏س بيبيٌنىٌ خوٌشحال بىٌ.

    وتيان: ئه‏ى موسا، باشتر روونى بكه‏وه، نازانين چ ره‏نگيٌكى هه‏بىٌ؟

    موسا فه‏رمووى: مانگايه‏ك بىٌ كه هيٌشتا جووتى نه‏كردبىٌ و باركيٌشى پىٌ نه‏كرابىٌ، بىٌ عه‏يب بىٌ، جگه له ره‏نگى خوٌى ره‏نگيٌكى‏تر تيٌكه‏لٌى بىٌ.

    دواى گه‏رٍان و زه‏حمه‏تيٌكى زوٌر لاى لاويٌك له هوٌزى ئيسرائيل دوٌزييانه‏وه، كاتىٌ بوٌ كرٍينى چوونه پيٌشه‏وه، لاوه‏كه وتى: نايفروٌشم؟ يان ئه‏گه‏ر بيفروٌشم ئه‏بىٌ پرٍ پيٌستى زيٌرٍم بده‏نىٌ، هه‏والٌيان دا حه‏زره‏تى موسا خاوه‏ن مانگا واى وتووه.

    فه‏رمووى: چاره نيه بيكرٍن. ئه‏وانيش چوون به هه‏مان نرخيان كرٍى و سه‏ريان برٍى.

 حه‏زره‏تى موسا به كلكى مانگاكه داى له مردووه‏كه، ئه‏ويش زيندوو بووه‏وه، هاته ولاٌم و وتى:

 - ئه‏ى پيٌغه‏مبه‏رى خوا! كورٍه مامم منى كوشت. نه ئه‏و كه‏سه‏ى بوختانى پىٌ ئه‏كه‏ن، به‏م جوٌره كوژه‏ر ناسرا.

    يه‏كىٌ له په‏يره‏وانى حه‏زره‏تى موسا وتى:

 - ئه‏ى پيٌغه‏مبه‏رى خوا! ئه‏م مانگايه چيروٌكيٌكى شرينى هه‏يه.

    حه‏زره‏تى موسا فه‏رمووى: چيروٌكى چييه؟

    كابرا وتى: خاوه‏نى ئه‏م مانگايه سه‏باره‏ت به دايك و باوكى زوٌر ميهره‏بان بووه، روٌژيٌكيان كالايه‏كى كرٍى بوو، پاره‏ى نه‏بوو، چوو بوٌ لاى باوكى پاره بيٌنىٌ، باوكى خه‏وتبوو، حه‏زى نه‏كرد باوكى له خه‏و هه‏لٌسيٌنىٌ، ماملٌه‏كه‏ى هه‏لٌوه‏شانده‏وه، كاتىٌ باوكى له خه‏و هه‏لٌسا چيروٌكه‏كه‏ى بوٌ گيٌرٍاوه، باوكى وتى:

 - كارى چاكت كرد، له‏به‏ر ئه‏م چاكه‏يه، ئه‏م مانگايه‏ت پىٌ ئه‏به‏خشم.

    حه‏زره‏تى موساعليه السلام فه‏رمووى:

 - ته‏ماشا بكه‏ن! ئه‏وه سوودى چاكه‏يه به‏رامبه‏ر دايك و باوك[2].

    *  *  *

 

 

    (3) راپوٌرتيٌك له دوٌزه‏خه‏وه‏

 

    حه‏زره‏تى عيسا له‏گه‏لٌ په‏يرٍه‏وه‏كانى (بوٌ راگه‏ياندنى په‏يامه‏كه‏ى) گه‏شت و گوزاره‏ى ئه‏كرد، له سه‏فه‏ره‏كه‏يدا گه‏يشتنه ئاوايى‏يه‏ك ته‏واوى خه‏لٌكه‏كه‏ى، له‏سه‏ر ريٌگا، وه يان له‏ناو مالٌه‏كانيان مردبوون.

    حه‏زره‏تى عيساعليه السلام فه‏رمووى:

 - ئه‏مانه به مردنى ئاسايى نه‏مردوون، حه‏تمه‏ن تووشى غه‏زه‏بى خوايى بوونه، ئه‏گه‏ر وانه‏بىٌ يه‏كتريان به خاك ئه‏سپارد.

    پيره‏وه‏كانى وتيان:

    خوٌزگه ئه‏مانزانى كيٌشه‏ى ئه‏مانه چوٌن بووه! چى بووه! له لايه‏نى په‏روه‏ردگاره‏وه بانگ كرا ئه‏ى عيسا مردووه‏كان بانگ بكه!

    يه‏كىٌ له‏وانه ولاٌمت ئه‏داته‏وه.

    حه‏زره‏تى عيساعليه السلام بانگى كرد: ئوٌ هوٌى خه‏لٌكى ئاوايى!

    يه‏كىٌ له مردووه‏كان ولاٌمى دايه‏وه: به‏لٌىٌ روح الله چى ئه‏فه‏رمووى؟

    حه‏زره‏تى عيساعليه السلام فه‏رمووى: ئه‏حوالٌتان چوٌنه و چيتان به‏سه‏ر هاتووه؟

 - ئيٌمه سه‏ر له به‏يانى له‏وپه‏رٍى ساغ و سه‏لامه‏تى له خه‏و هه‏لٌساين، به‏لاٌم سه‏ر له ئيٌواره هه‏موومان كه‏وتينه ناو «هاويه»!

 - هاويه چيه؟

 - ده‏ريايه‏ك له ئاگره، له شه‏پوٌله‏كانى ئاگر وه‏كوو به‏رزى چيا له يه‏ك ئه‏دا.

 - بوٌچى تووشى ئه‏م سزايه بوون؟

 - خوٌشويستنى دونيا و په‏يره‏وى له تاغوت ئيٌمه‏ى وا گرفتار كرد.

 - تا چ ئه‏ندازه‏يه‏ك دلٌتان به دونياوه به‏ستبوو.

 - منالٌى شيرخوٌر تا چ ئه‏ندازه‏يه‏ك په‏يوه‏ندى به مه‏مكى داكى‏يه‏وه هه‏يه، به‏و ئه‏ندازه‏يه دلٌمان پىٌ به‏ستبوو. هه‏ركاتىٌ دونيا به‏ره‏و لامان بهاتايه خوٌشحالٌ ئه‏بووين و هه‏ر كاتىٌ پشتى لىٌ بكردينايه، نارٍه‏حه‏ت و قه‏لٌس و غه‏مگين ئه‏بووين.

    حه‏زره‏تى عيسا توٌزيٌك بىٌ ده‏نگ بوو، پاشان فه‏رمووى: تا چ ئه‏ندازه‏يه‏ك په‏يره‏ويتان له تاغوت كرد؟

 - هه‏رچى بوتايه په‏يرٍه‏وى‏مان لىٌ ئه‏كرد.

 - بوٌچى له نيٌوان مردووه‏كان توٌ ولاٌمت دايه‏وه؟

 - ئه‏م هه‏موو خه‏لٌكه هه‏وساريان له ده‏م و جه‏ناكه‏يان خراوه، ناتوانن قسه بكه‏ن. من هه‏وسارم نه‏بوو، چونكه له په‏يرٍه‏وانى ئه‏وانه نه‏بووم، به‏لاٌم خه‏لٌكى ئه‏م ئاواييه‏م، كه سزايى خوايى هات، منيش له‏گه‏لٌياندا تووش بووم، ئيٌستا وا به ته‏لٌىٌ مو ئاويٌز كراوم له قه‏راغى دوٌزه‏خ هه‏ميشه ئه‏ترسم نه‏وا بكه‏ومه ناو ئاگر!

    عيسا رووى له په‏يرٍه‏وانى كرد و فه‏رمووى:

 - له‏ناو زه‏بالٌدان خه‏وتن، وه نانى جوٌ خواردن باشتره له‏وه‏ى ئه‏گه‏ر پياو بتوانىٌ ئايينى خوٌى ساغ رابگرىٌ[3].

 

    *  *  *

 

 

    (4) نفرينى دايك‏

 

    ئيمام موحه‏مه‏د باقرعليه السلام ئه‏گيٌرٍيٌته‏وه و ئه‏فه‏رمووىٌ: له ناو هوٌزى ئيسراييل عابديٌك به‏ناوى جه‏ريح هه‏بوو. هه‏ميشه له‏ناو «صه‏ومه‏عه»[4] خه‏ريكى عيباده‏ت بوو.

 روٌژيٌكيان داكى هاته به‏ر ده‏رگاى سه‏ومه‏عه‏كه و بانگى كرد، چوٌن خه‏ريكى عيباده‏ت بوو ولاٌمى نه‏داوه.

    داكى گه‏رٍاوه، پاش سه‏عاتيٌكى‏تر هاته‏وه بانگى جه‏ريحى كورٍى كرد، ديسان ولاٌمى نه‏داوه، بوٌ جارى سىٌ‏يه‏م هاته‏وه بانگى كرد و ولاٌميٌكى نه‏بيست.

    دايك له‏به‏ر ئه‏وه كه سىٌ جار هات و نائوميد بوو، وه له ره‏فتارى كورٍه‏كه‏ى قه‏لٌس بوو، دلٌى شكا و نفرينى ليٌى كرد.

    بوٌ سبه‏ينىٌ ژنيٌكى داويٌن پيسى ئاوس كه نزيك بوو منالٌه‏كه‏ى دابنىٌ خوٌى كرده ژوورى سه‏ومه‏عه‏كه‏وه منالٌه‏كه‏ى دانا هاوارى كرد ئه‏م منالٌه حه‏رامزاده‏يه هى ئه‏م پياوه عابيده‏يه.

    ئه‏م قسه‏يه له‏ناو خه‏لٌكدا بلاٌو بوٌوه‏وه و كه‏وته سه‏ر زار، خه‏لٌك ئه‏يان‏وت: كه‏سيٌك تا ئيٌستا خه‏لٌكى ئاموٌژگارى ئه‏كرد و ئه‏يوت زينا حه‏رامه، ئيٌستا وا بوٌ خوٌى زيناى كردووه.

    ئه‏م باسه گه‏يشته پاشا، گوايا عابيد زيناى كردووه، پاشا ده‏ستوورى له سيٌداره‏دانى عابيدى ده‏ركرد.

    كاتىٌ كه خه‏لٌك بوٌ ته‏ماشا كردنى له سيٌداره‏دانى عابيد كوٌببوونه‏وه. دايكيشى هات، كاتىٌ كورٍه‏كه‏ى له‏م جوٌره ريسوابوونه بينى، له‏به‏ر زوٌر قه‏لٌس بوونى روومه‏تى خوٌى رنى و زار زار ئه‏گريا.

    جه‏ريح رووى له دايكى كرد و وتى:

    بىٌ ده‏نگ به دايه! ئه‏مه پاداشتى نفرينى توٌيه كه منى گه‏يانده ئيٌره، ئه‏گينا من بىٌ‏گوناهم.

    خه‏لٌك كه قسه‏ى جه‏ريحيان بيست وتيان: ليٌت قه‏بولٌ ناكه‏ين، مه‏گه‏ر بيسه‏لميٌنى كه بىٌ‏گوناهى، وه ئه‏و توٌمه‏ته كه پيٌت هه‏لٌواسراوه دروٌيه.

    دايكى له‏به‏ر ئه‏وه‏ى كه كورٍه‏كه‏ى له‏سه‏ر سيٌداره بوو، ئه‏وه‏نده‏ى نه‏ما بوو چراى ژيانى بكوژريٌته‏وه. هاوارى كرد كورٍم من حه‏لاٌلٌت ئه‏كه‏م! گه‏ردنت ئازاد بىٌ! من له توٌ رازيم!

    جه‏ريح كه ئه‏م قسانه‏ى له دايكى بيست، وتى: ئه‏و منالٌه كه به توٌمه‏ت هى منه بيهيٌنن. منالٌه‏كه‏يان هيٌنا لاى جه‏ريح، به منالٌه‏كه‏ى وت: (قسه بكه)! منالٌه‏كه به زمانيٌكى روون و ئاشكرا له ولاٌمى جه‏ريح وتى: من كورٍى فلانه شوانم.

    به‏م جوٌره راستى روون بوٌوه‏وه و جه‏ريحيان له سيٌداره هيٌنا خواره‏وه، پايه‏به‏رزى خوا په‏ره‏ستانيش سه‏لميٌنرا خواى مير و مه‏زن ئه‏و ئابرٍوچوونه دووباره بوٌى گه‏رٍانه‏وه. وه خه‏لٌكيش دلٌيان لىٌ پاك بوٌوه‏وه، له دواى ئه‏م به‏سه‏رهاته جه‏ريح سويٌندى خوارد كه هيچ كات دايكى له خوٌى نه‏رٍه‏نجيٌنىٌ و هه‏تا ماوه هه‏ر خزمه‏تى بكات[5].

 

    *  *  *

 

 

    (5) كرمى ناو لوتى قازى‏

 

    قازى‏يه‏ك له ناو هوٌزى ئيسراييل هه‏بوو، زوٌر به عادلانه ره‏فتارى ئه‏كرد.

    كه‏وته نه‏خوٌشى مردن، به ژنه‏كه‏ى وه‏سيه‏تى كرد و وتى: ئه‏گه‏ر مردم بمشوٌره و كفنم بكه، سه‏ر و روومه‏تم داپوٌشه، وه له ناو تابوتم دابنىٌ به ئيزنى خوا هيچ شتيٌكى خراپ روو نادات.

    كاتىٌ مرد، ژنه‏كه‏ى به گويٌره‏ى وه‏سيه‏تى قازى كاره‏كانى ئه‏نجام دا. پاش ماوه‏يه‏كى كورت كفن له روومه‏تى قازى به‏لا كه‏وت، كرميٌكيان بينى لوتى قازى تيكه تيكه ئه‏كات، ژنه‏كه له‏و ديمه‏نه ترسا! خيرا روومه‏تى به كفنه‏كه داپوٌشى، خه‏لٌك كوٌبوونه‏وه ته‏رمه‏كه‏يان به‏ره‏و قه‏برسان برد و ناشتيان.

    هه‏ر ئه‏و شه‏وه ژنه‏كه خه‏وى به قازى ميٌردى‏يه‏وه بينى، له خه‏و دا قازى به‏ژنه‏كه‏ى وت: مه‏گه‏ر له بينينى كرمه‏كه ترساى؟

    ژنه‏كه‏ى وتى: به‏لٌىٌ!

    قازى وتى: سويٌند به خوا ئه‏و ديمه‏نه ترسناكه له‏به‏ر ئه‏وه بوو كه له قه‏زاوه‏تيٌك لايه‏نگرى براكه‏تم كرد! روٌژيٌكيان براكه‏ت له‏گه‏لٌ يه‏كىٌ‏تر ببووه ناخوٌشيان، هه‏ردووكيان هاتنه لام تا قه‏زاوه‏تيان له نيٌوان بكه‏م، له‏به‏ر خوٌمه‏وه وتم خوايه هه‏ق له‏گه‏لٌ براى ژنه‏كه‏م برٍيار بده!

    كاتىٌ كه له ناكوٌكى‏يه‏كه‏يان كوٌلٌيمه‏وه، هه‏ر وابوو كه بيرم لىٌ‏كرده‏وه، هه‏ق له‏گه‏لٌ براكه‏ت بوو، منيش خوٌشحالٌم له‏وه‏ى كه ئه‏و ديمه‏نه ترسناكه‏ت بينى. ئه‏وه جه‏زاى منه كه بوٌچى بىٌ‏لايه‏نى هه‏تا له ده‏رونى نه‏فسى خوٌم له‏به‏ر چاو نه‏گرت[6].

 

    *  *  *

 

 

    (6) هوٌى سه‏روژيٌرى شاريٌك

 

    پياويٌك له هوٌزى ئيسراييل كوٌشكيٌكى مه‏حكه‏م و قايم دروست كرد. خوارده‏مه‏نييٌكى زوٌر و جوٌراوجوٌرى ئاماده كرد و ده‏ولٌه‏مه‏ندانى شاره‏كه‏ى هه‏موو بانگهيٌشت كرد و هه‏ژاران و چه‏وساوانى هيٌشته‏وه، به‏لاٌم هه‏ندىٌ له هه‏ژارانى برسى كه زانييان بوٌ خوٌيان چوونه ناو بانگهيٌشته‏كه‏وه، نه‏يان‏هيٌشتن بچنه ژووره‏وه، پيٌيان وتن ئه‏م خوارده‏مه‏نييانه بوٌ كه‏سانيٌك وه‏كوو ئيٌوه نيه.

    خواى مير و مه‏زن دوو فريشته‏ى له شيٌوه‏ى هه‏ژاران نارده ناويان، به‏وانيش هه‏مان شتيان وت.

    خواى مير و مه‏زن ده‏ستوورى دا دوو فريشته‏كه له شيٌوه‏ى ده‏ولٌمه‏ندان له‏وىٌ ئاماده بن.

    كاتىٌ فريشته‏كان به ده‏ستوورى خوا كاريان كرد، بردنييانه ژووره‏وه، وه له‏سه‏ره‏وه‏ى ديوه‏خان دايان‏نيشاندن.

    خواى مير و مه‏زن (له‏م ره‏فتاره‏يان زوٌر غه‏زه‏بناك بوو) ده‏ستوورى دا به هه‏ر دوو فريشته‏كه، شاره‏كه‏يان به‏سه‏رياندا سه‏ره‏وژيٌر بكه‏ن و (زه‏وى قوتيان بدات)[7].

    *  *  *

 

 

    (7) خوٌزگه خوا ولاٌخيٌكى هه‏بووايه‏

 

    كابرايه‏ك به‏ناو سوله‏يمانى ده‏يله‏مى ئه‏لٌىٌ:

    به ئيمامى سادق‏عليه السلام وتم: كابرايه‏ك هه‏يه زوٌر پياويٌكى چاكه و به ئيمان و خواپه‏ره‏سته، له خزمه‏تى ئيمام زوٌر تاريفم كرد.

    ئيمام سادق‏عليه السلام فه‏رمووى: ئه‏قلٌى تا چ ئه‏ندازه‏يه؟

    وتم: به قوربان نازانم.

    ئيمام فه‏رمووى: «إنَّ الثواب على‏ قدر العقل» - واته: به‏رٍاستى پاداشت به گويٌره‏ى ئه‏قلٌ ئه‏دريٌته‏وه خه‏لٌك.

    پاشان فه‏رمووى: پياويٌكى ئيسراييلى له شويٌنيٌك كه ئاو و هه‏وايه‏كى زوٌر خوٌش، دار و دره‏ختيٌكى فراوان و سه‏رچاو و كانياويٌكى زوٌرى تيٌدا بوو، ئه‏ژيا و خواى ئه‏په‏ره‏ست.

    فريشته‏يه‏ك به‏لايا تيٌپه‏رٍى، به خواى وت: خوايه پاداشتى ئه‏م به‏نده‏يه‏ت نيشانم بده.

    خواى سوبحان پاداشتى پياوه‏كه‏ى به فريشته‏كه نيشان دا.

    به‏راى فريشته‏كه پاداشتى زوٌر كه‏م بوو، سه‏رى سوورٍما، كه بوٌچى ئه‏وه‏نده كه‏مه، له‏به‏ر خوٌيه‏وه وتى: ئه‏م پياوه شه‏و و روٌژ خه‏ريكى عيباده‏ته، ئه‏ى بوٌچى پاداشتى كه‏مه! خواى مير و مه‏زن به فريشته‏كه‏ى فه‏رموو: برٍوٌ لاى و له‏گه‏لٌيدا هاونشين به تا نهيٌنيه‏كه‏يت بوٌ روون ببيٌته‏وه!

    فريشته‏كه به شيٌوه‏ى پياويٌك ليٌى نزيك بووه‏وه.

    عابيده‏كه ليٌى پرسى توٌ كيٌيت؟

    فريشته: منيش وه‏كوو توٌ عابيديٌكم، پله و مه‏قامى توٌم له‏م شاره بيست، هاتوومه لات تا پيٌكه‏وه خوا بپه‏ره‏ستين!

    فريشته‏كه ئه‏و روٌژه له‏گه‏لٌ عابيده‏كه به‏سه‏ر برد، به‏يانى روٌژى دووه‏م پيٌى‏وت: چ جيٌگايه‏كى سه‏ر سه‏وز و ئاو و هه‏وايه‏كى خوٌشى هه‏يه؟ هه‏ر بوٌ خوا په‏ره‏ستى باشه!

    عابيديش وتى: به‏لٌىٌ «راست ئه‏كه‏ى)، به‏لاٌم يه‏ك عه‏يبى هه‏يه!

    فريشته‏كه پرسى: چ عه‏يبيٌكى هه‏يه.

    عابيد وتى: خوٌزگه خواى ته‏عالا ولاٌخيٌكى هه‏بووايه، ليٌره بوٌ خوٌى بله‏وه‏رٍيايه، ئه‏م هه‏موو گيا سه‏وزه به فيروٌ نه‏رٍوٌيشتايه.

    فريشته‏كه وتى: ئايا خواى توٌ ولاٌخى نيه؟

    عابيد وتى: دياره نييه‏تى! ئه‏گه‏ر ولاٌخى بووايه ئه‏م هه‏موو سه‏وزه به فيرٍوٌ نه‏ئه‏رٍوٌيشت.

    خواى مير و مه‏زن به فريشته‏كه‏ى وه‏حى كرد، زانيت من به ئه‏ندازه‏ى ئه‏قلٌى ئه‏و پاداشتم داوه پيٌى، له‏به‏ر ئه‏وه پاداشتيشى كه‏مه، چونكه ئه‏قلٌى كه‏مه[8].

    *  *  *

 

 

    (8) ريٌگاى رزگارى‏

 

    پيٌغه‏مبه‏رى ئيسلام‏صلى الله عليه وآله فه‏رموويه‏تى:

    سىٌ نه‏فه‏ر له هوٌزى ئيسراييل پيٌكه‏وه ئه‏چنه موسافره‏ت،له ريٌگادا تووشى ئه‏شكه‏وتيٌك ئه‏بن، تيٌيدا خوا ئه‏په‏ره‏ستن، له ناكاو تاشه به‏رديٌكى گه‏وره له شاخه‏كه‏ى سه‏ره‏وه‏يان خولوٌر بووه، ده‏رگاى ئه‏شكه‏وته‏كه‏يان ليٌى به‏ست، به هيچ، جوٌريٌك ريٌگاى رزگاريان نه‏بوو، مه‏گه‏ر مردن نه‏بىٌ، پاش وتوويٌژيٌكى زوٌر گه‏يشتنه ئه‏و ئه‏نجامه، ريٌگاى رزگارى‏يان نابىٌ مه‏گه‏ر هه‏ر كه‏سيٌك له رووى راستى‏يه‏وه، چ كاريٌكى بوٌ خوا ئه‏نجام داوه، بيخاته روو، وه له‏گه‏لٌ خواى ته‏عالا قسه بكات، به‏لٌكو به هوٌى ئه‏و كرده‏وه‏وه خوا رزگاريان بكات.

    يه‏كىٌ له‏وانه وتى: خوايا توٌ بوٌ خوٌت ئه‏زانى من عاشقى ژنيٌكى زوٌر جوان بووم، بوٌ ئه‏وه‏ى ره‏زامه‏ندى به‏ده‏ست بيٌنم له پيٌناويدا پاره‏يه‏كى زوٌرم خه‏رج كرد، تا ئه‏وه‏ى له ژوان پىٌ‏ى‏گه‏يشتم، خوٌمان ئاماده كرد تا كارى حه‏رام ئه‏نجام بده‏ين، له هه‏مان كاتدا جره‏قه‏يه‏ك له دلٌم دا و كه‏وتمه بيرى ئاگرى دوٌزه‏خت و له ترسى توٌ له‏و كاره په‏شيمان بوومه‏وه و ژوانم به‏جىٌ‏هيٌشت.

    خوايا ئه‏گه‏ر ئه‏و كاره‏م كه له ترسى توٌ بووه، وه جيٌى ره‏زامه‏ندى توٌ بووه، وه ليٌم رازى بووى، ئه‏م  تاشه‏به‏رده له‏به‏ر ده‏رگاى ئه‏شكه‏وته‏كه لا بده. تاشه به‏رده‏كه كه‏ميٌك لاى دا، هه‏ندىٌ رووناكى هاته ناو ئه‏شكه‏وته‏كه.

    دووه‏ميان وتى: خوايه توٌ بوٌ خوٌت ئاگادارى، من هه‏ندىٌ كريٌكارم به‏كرىٌ گرتبوو تا كارم بوٌ بكه‏ن و برٍيارمان وابوو له به‏رامبه‏ر كارى هه‏ر يه‏كيان نيو په‏نجايى پيٌيان بده‏م، چوٌن كاره‏كه‏يان باش ئه‏نجام‏دا، منيش هه‏قى هر يه‏كيانم پيٌدان، به‏لاٌم يه‏كيكيان وتى: هه‏قى من نيو په‏نجايى نييه! من به ئه‏ندازه‏ى دوو نه‏فه‏ر كارم كردووه، ئه‏بىٌ په‏نجايه‏كم پىٌ بده‏ى. منيش زياترم نه‏دايىٌ، ئه‏ويش روٌيى.

    من به نيو په‏نجايى كريٌكاره‏كه توٌوم كرٍى و چاندم، خوا به‏ره‏كه‏تى تىٌ‏خست و سووديٌكى زوٌرى كرد، پاش ماوه‏يه‏ك كريٌكاره‏كه هاته‏وه تا نيو په‏نجايه‏كه‏ى وه‏ربگرىٌ، منيش له جياتى هه‏ژده هه‏زار په‏نجاييم پىٌ دا (هه‏م سه‏رمايه‏كه‏ى بووه، هه‏م سووده‏كه‏ى)، ئه‏م كاره ته‏نيا له‏به‏ر خاترى توٌ و ترس له توٌ بووٌ، ئه‏گه‏ر ليٌم رازى بووى، ئه‏م تاشه به‏رده له‏به‏ر ده‏رگاى ئه‏شكه‏وته‏كه‏مان لا بده. له‏م كاته‏دا تاشه به‏رده‏كه توٌزيٌكى‏تر چووه دواوه، رووناكى‏يه‏كى زوٌرتر هاته ژووره‏وه.

    سىٌ‏يه‏ميان وتى: خوايه توٌ بوٌ خوٌت ئه‏زانى من دايك و باوكيٌكم هه‏بوو، هه‏موو شه‏ويٌك شيرم بوٌيان ئه‏برد، تا بيخوٌن. شه‏ويٌكيان دره‏نگ هاتمه‏وه، ته‏ماشام كرد هه‏ردووكيان خه‏وتوون، ويستم جامه‏شيره‏كه‏يان بوٌ دابنيٌم و برٍوٌم، له‏وه ئه‏ترسام گيانداريٌك بكه‏ويٌته ناوى، وه‏يان بيرٍيٌژن، ويستم به‏خه‏به‏ريان بهيٌنم، ئه‏ترسام نارٍاحه‏ت بن، له‏به‏ر ئه‏وه له‏سه‏ر سه‏ريان دانيشتم تا به خه‏به‏ر هاتن، شيره‏كه‏م دا پيٌيان، خوايا ئه‏م كاره‏ى من ئه‏گه‏ر بوو به هوٌى ره‏زامه‏ندى توٌ ئه‏م تاشه به‏رده‏مان لىٌ دوور بخه‏وه، له‏ناكاو به‏رده‏كه خولوٌر بووه‏وه، ريٌگايان بوٌ كرايه‏وه و، به‏م جوٌره له ئه‏شكه‏وته‏كه رزگاريان بوو[9].

 

    *  *  *

 

 

    (9) سىٌ دوعاى به فيرٍوٌ روٌيشتوو

 

    خواى مير و مه‏زن وه‏حى بوٌ يه‏كىٌ له پيٌغه‏مبه‏رانى هوٌزى ئيسراييل نارد كه پياويٌك له هوٌزى توٌ سىٌ دوعاى ولاٌم ئه‏ده‏مه‏وه.

    پيٌغه‏مبه‏ر چووه لاى كابرا و هه‏والٌه‏كه‏ى پىٌ دا، پياوه‏كه‏ش به ژنه‏كه‏ى وت. ژنه‏كه ليٌى پارٍايه‏وه و زوٌرى لىٌ كرد، پياوه‏كه ناچار قه‏بولٌى كرد.

    ژنه‏كه وتى: له خوا داوا بكه من له جوانترين ژنان بم.

    پياو: دوعاى كرد، ژنه‏كه‏ى بووه جوانترين ژنى ئه‏و سه‏رده‏مه، زوٌرى پىٌ نه‏چوو پاشا و شه‏هوه‏ت په‏ره‏ستان ته‏ماعيان پيٌكرد، ده‏ولٌه‏مه‏نده‏كان كه‏وتنه شويٌنى.

    له‏به‏ر ئه‏وه‏ى كه ميٌرده‏كه‏ى پير و هه‏ژار بوو، ناسازگار بوو له‏گه‏لٌيدا و به قسه‏ى نه‏كرد و ئاكارى له‏گه‏لٌيدا خراب بوو.

    پياوه‏كه زوٌر به گرانى بوٌ ماوه‏يه‏ك له‏گه‏لٌيدا گونجا، به‏لاٌم سوودى نه‏بوو، روٌژ به روٌژ له خراپى دا بوو، ئيتر نه‏يتوانى سه‏بر بكات، ناچار دوعاى ليٌى كرد ببيٌته سه‏گ، چوٌن دوعاى دووه‏م بوو، لاى خواى عيزه‏و جه‏ل قه‏بولٌ بوو، ژنه‏كه بوو به سه‏گيٌك (له‏م و له‏و پاسى ئه‏كرد) منالٌه‏كانيان له ده‏ورى باوكيان كوٌبوونه‏وه و گريان و ليٌى پارٍانه‏وه، ئه‏مه دايكمانه خه‏لٌك لوٌمه‏مان ئه‏كات، شتيٌكى زوٌر ناشيرينه دوعا بكه ئه‏گه‏ر جوانيت ناوىٌ، له سه‏گى ده‏ريبيٌنه‏وه. وه‏كوو ئه‏وه‏لٌ بيكه پيره‏ژنيٌك، پياوه‏كه ناچار بوو بوٌ ره‏زامه‏ندى كورٍه‏كانى دوعاى سىٌ‏يه‏ميشى به‏كار بيٌنىٌ. بوٌ دوعاى سىٌ‏يه‏م ده‏ستى به‏رز كرده‏وه، له خواى مير و مه‏زن پارٍايه‏وه كه ژنه‏كه‏ى وه‏كوو ئه‏وه‏لٌ لىٌ‏بىٌ، دوعاى قه‏بولٌ بوو، ژنه‏كه وه‏كوو خوٌى لىٌ‏هاته‏وه.

    به‏م جوٌره هه‏ر سىٌ دوعاى ئه‏م پياوه‏چاكه به فيرٍوٌ روٌيشت[10].

 

    *  *  *

 

 

    (10) پاداشتى كار

 

    له‏سه‏رده‏مى حه‏زره‏تى موساعليه السلام پاشايه‏كى زالٌم هه‏بوو، روٌژيٌكيان له‏به‏ر شه‏فاعه‏تى پياوچاكيٌك پيٌويستى پياويٌكى موئمين به‏جىٌ‏ديٌنىٌ، پاش ماوه‏يه‏كى‏تر ده‏س قه‏زا پاشا و موئمينه‏كه پيٌكه‏وه ئه‏مرن.

    خه‏لٌك بازارٍ دائه‏خه‏ن، هه‏موو له‏به‏ر كوٌشكى پاشا كوٌئه‏بنه‏وه به‏رٍيٌز و حورمه‏ت پاشا به خاك ئه‏سپيٌرن و سىٌ روٌژ پرسه‏ى بوٌ دائه‏نيٌن، كابراى موئمينيش كه‏س به‏ره‏و لاى جنازه‏كه‏ى ناچيٌت، له شويٌنى خوٌى هه‏ر ئه‏مينىٌ، پشيله گوىٌ و لوت و ده‏م و چاوى ئه‏خوات.

    حه‏زره‏تى موساعليه السلام دواى چه‏ند روٌژيٌك له‏و رووداوه به خه‏به‏ر ئه‏بىٌ.

    حه‏زره‏تى موسا له موناجاتى خوٌى له‏گه‏لٌ خواى ته‏عالا ئه‏لٌىٌ:

    خوايا ئه‏وه‏ى كه دوژمنى توٌ بوو، به‏و هه‏موو ريٌز و حورمه‏ته‏يان به خاك سپارد و سىٌ روٌژيان بوٌ پرسه دانا! به‏لاٌم ئه‏م موئمينه كه دوٌستى توٌ بوو، له مالٌى خوٌى بىٌ خه‏به‏ر مايه‏وه تا پشيله خواردى! هوٌى چيه؟

    وه‏حى بوٌ موسا هات: ئه‏ى موسا! دوٌستم له‏و پاشا زالٌمه داواى پيٌويستيٌكى دونياى كرد، ئه‏ويش بوٌى جىٌ‏به‏جى كرد، ئه‏و ريٌز و حورمه‏ته پاداشتى ئه‏و چاكه‏يه، كه له‏گه‏لٌ دوٌستى من ئه‏نجامى داو منيش پاداشتى ئه‏و كاره چاكه‏يه‏م له دونيا داوه.

    به‏لاٌم دوٌسته‏كه‏ى من چونكه چووته لاى زالٌميٌك كه دوژمنى منه داواى يارمه‏تى كردووه، له دونيا جه‏زاى ئه‏و كاره‏ى وه‏رگرت.

    وه هه‏ر دووكيان له دونيا پاداشت و جه‏زاى كارى خوٌيان وه‏رگرت[11].

 

    *  *  *

 

 

    (11) خوٌ به گه‏وره زانين هه‏رگيز

 

    يه‏كىٌ له په‏يرٍه‏وانى حه‏زره‏تى عيسا بالاٌيه‏كى كورتى هه‏بوو، هه‏ميشه له ته‏نيشتى حه‏زره‏تى عيسا بوو، له يه‏كىٌ له سه‏فه‏ره‏كانى حه‏زره‏تى عيسا كه به ده‏ريادا بوو، ئه‏ويش له‏گه‏لٌيدا بوو. گه‏يشتنه ليٌوار ده‏ريا، حه‏زره‏تى عيسا به باوه‏رٍيٌكى ته‏واو فه‏رمووى: «بسم الله» به‏سه‏ر ئاوى ده‏ريادا رووى!

    كابراى كورته بالاٌ  كه چاوى به حه‏زره‏تى عيسا كه‏وت، ئه‏ويش به باوه‏رٍيٌكى ته‏واو وتى: «بسم الله» به‏سه‏ر ئاوى ده‏ريادا رووى! ويستى بگاته حه‏زره‏تى عيسا، كاتىٌ كه ليٌى نزيك بووه‏وه، به خوٌيا هاته‏وه، به‏هايه‏ك بوٌ خوٌى قايل بوو، له‏به‏ر خوٌيه‏وه وتى: عيسا روح الله له‏سه‏ر ئاو ئه‏رٍوات، منيش هه‏م له‏سه‏ر  ئاو ئه‏رٍوٌم، كه‏واته حه‏زره‏تى عيسا چ چاكه‏يه‏كى له من زياتره! هه‏ر دوو وه‏كوو يه‏ك له‏سه‏ر ئاو ئه‏رٍوٌين. كابراى كورته بالاٌ له‏م قسانه بوو له پرٍ ژيٌر پيٌى خالٌى بوو، قولٌپه قولٌپه‏ى لىٌ هه‏لٌسا خه‏ريك بوو بخنكى، هاوارى كرد ئه‏ى روح الله فريام بكه‏وه له خنكاندن رزگارم بكه‏1

    حه‏زره‏تى عيسا ده‏ستى گرت له ژيٌر ئاو هيٌنايه‏وه سه‏ر ئاو، پيٌى فه‏رموو: چيت بوو مه‏گه‏ر وه‏كوو من له‏سه‏ر ئاو نه‏بووى، بوٌ نقوم بووى؟

    كورته بالاٌ وتى: له‏به‏ر خوٌمه‏وه وتم: هه‏روه‏كوو روح الله له‏سه‏ر ئاو ئه‏رٍوات، منيش له‏سه‏ر ئاو ئه‏رٍوٌم، كه‏واته جياوازى له نيٌوان من و ئه‏و چيه؟ گه‏وره زانين به خه‏يالٌمدا هات و به سزاى خوٌم گه‏يشتم.

    حه‏زره‏تى عيساعليه السلام فه‏رموى: توٌ خوٌت له شويٌنيٌكى وا برٍياردا كه لياقه‏تى توٌ نه‏بوو. له‏به‏ر ئه‏وه خواى ته‏عالا غه‏زه‏بى له توٌ گرت، كه واته هه‏تا زوووه توٌبه بكه!

    كورته بالا توٌبه‏ى كرد و به‏و پله‏يه گه‏يشت كه خواى مير و مه‏زن بوٌى برٍيار دابوو، دووباره پله و مه‏قاميٌك كه لياقه‏تى بوو به ده‏ستى هيٌنا.

    ئيمام سادق‏عليه السلام له دواى گه‏رٍانه‏وه‏ى ئه‏م باسه فه‏رمووى: «فاتَّقُوا الله و لا يحسدنَّ بعضكم بعضاً» - واته: «ئيٌوه‏ش له خوا بترسن و خوٌبپاريٌزن، و چاوچنوٌكى له يه‏كتر مه‏كه‏ن»[12].

 

    *  *  *


[1]- بيحار، به‏رگى 14، لاپه‏رٍه 111.

[2]بيحار، به‏رگى 13، لاپه‏رٍه 262.

[3] بيحار، به‏رگى 14، لاپه‏رٍه 322.

[4]صه‏ومه‏عه = صومع: مزگه‏وتى يه‏هودى‏يه‏كانه.

[5]بيحار، به‏رگى 14، لاپه‏رٍه 487.

[6] بيحار، به‏رگى 14، لاپه‏رٍه 489

[7] بيحار، به‏رگى 16، لاپه‏رٍه 113.

[8]بيحار، به‏رگى 1و 14، لاپه‏رٍه 84 و 506.

[9] بيحار، به‏رگى 14و 70، لاپه‏رٍه 421 و 244.

[10] بيحار، به‏رگى 14، لاپه‏رٍه 485.

[11] بيحار، به‏رگى 75، لاپه‏رٍه 373.

[12]بيحار، به‏رگى 14، لاپه‏رٍه 254.

 

Home page book