|
بة شي ثيَنجةم |
هاتنة دةرةوةو،
ية كيَك لة شوينة ترسناكةكان و ترسيَنةرةكاني قيامةت ، ئةو كاتة ية ئادةميزاد لة قةبري خؤي ديَتة دةرةوةو ، ية كيَكة لةو سيَ كاتة كة ناخؤشترين و ترسناك ترين كا›تة كة بة سةر كورِةكاني حةزرةتي ئادةمدا ديَ! خواي سوبحان فةرمويةتي : (فذرهم يخوضواو يلعبوا ...)-[1] تا دوايي سوورةتةكة – واتة : جا ليَبان طةرِيَ با ئةوانة لة طةلَ ناهةقي خؤيان ياري بكةن تا بطةنة ئةو رؤذةي كة بة لَيَنمان ثيَداون . رؤذيَ كة بة لةز لة طؤرِ ديَنة دةريَ ،وةك ئةوةي بؤ لاي بتةكانيان رادةكةن ، لة حالَيَكدا كة ضاويان لة ترسا سور كردؤتةوةو بة ثةردةيةك لة نزمي و ثةستي داي ثؤشاون ، ئةمة ئةو رؤذةية كة بة لَيَن يان ثيَ درابوو .
لة ئيبني مةسعودةوة ريوايةت كراوة طواية لة خزمةتي ئيمامي عةلي (ع) دانيشتبوو طويَي ليَ بوو كة ئيمام فةرمويةتي : بة رِاستي لة رؤذي قيامةتدا ثةنجا وةستان هةية ، هةر وةستانيَك بةئةندازةي هةزار سالي ئةم دونياية .
دواي لة قةبر هاتنة دةرةوة، وةستاني يةكةم دةستي ثيَ ئةكات ، ئةم وةستانة هةزار سالَ دريَذةي هةية و هةموو بة رووت و قووت و ثيَ خواس و لة كاتيَكدا برسي و تينوو راوةستاون و ضاوة رِيَي ليَ ثرسينةوةن، بةلاَم كةسانيَك كةئيمان بةخواو بةهةشت و دؤزةخ و زيندوو بوونةوةو ليَ ثر سينةوة و قيامةت ، وة هةروةها برِوا بةخواو بة ثيَغةمبةرو ئةوةي كة لة لايةني يانةوة دابة زيوة هة بووة ، لة برسي يةتي و تينويةتي رزطاريان ئةبيَ .
ئيمامي عةلي (ع) لة نةهجو لبةلاغةدا فة رمويةتي : ( و ذلك يوم يجمع الله فيه الاولين و الاخرين لنقاش الحساب و جزاء الاعمال خضوعا قياما قد الجمهم العرق و رجفت بهم الارض و احسنهم حالا من وجد لقدميه موضعا و لنفسه متسعا ) –ليَرةدا حةزرةتي عةلي (ع) باسي رؤذي قيامةت و هاتنة دةرةوة لة قةبر ئةكات ، فةرمويةتي : ( قيامةت ئةو رؤذة ية كة خواي تةعالا خةلَك لة ئةوةلَةوة تا ئاخر هةموو كؤ ئةكاتةوة تابة وردي ليَيان بثرسيَتة وة و ثاداشتي كردةوةكانيان بداتةوة ، وة خةلَكي لةو رؤذةدا زةليلانة لة بةرامبةر خوا راوةستاون ، ئارةقي ناوضاوانيان بة سةر طؤنايان شؤرِ بؤتةوة ، وة لة توندي و طراني ئةو رؤذة زةوي لة ذيَر ثيَيان ئة لةرزيَتةوة ، كة سيَك لةو رؤذةدا بارودؤخي باشة كة بتوانيَ جيَي ثيَي خؤي بكاتةوة و بتوانيَ هةناسة يةك بؤ خؤي هة لَكيَشيَ ) .
جيَطاي خةلَك لة رؤذي قيامةتدا وةكو تيَري ناو كةوان واية كة ضؤن كوني كةوانة كة ئةوةندة تةنطة جيَي جولَةي نية خةلَكيش لة رؤذي قيامةت لة بةردةمي خواي تةعالا ئةوا جيَطايان تةنطة ، وة تةنيا جيَطاي ثيَيان ئةبيَتةوة و هيَزي جؤلانيشيان بؤنية .
ضةند ريوايةتيَك ليَرةدا بة نمونة ديَنينةوة كة باسي هاتنة دةرةوة لةقةبر ئةكةن .
1. شيَخي سةدوق لة ئبن عةباس ريوايةتي كردووة كة ثيَغةمبةر (2) فةرمويةتي : طومان لة فةزيلةتي عةلي كورِي ئةبوتاليب نةكةن ، ضونكة طوماني لَيَكراوة لة رؤذي قيامةت كاتيَ لة قةبرة كةي ديَتة دةرةوة ، تةوقيَكي ئاطريني لة ملي داية ، وة سيَ سةد لقي هةية و بة هةر لقيَكييةوة شةيتانيَكي ناشيرين هةية تف لة دةم و ضاوي ئةكات .
2. شيَخي كولةيني لة ئيمامي موحةممةدي باقرةوة ريوايةت ئةكات كة فةرمويةتي خواي تةبارك و تةعالا رؤذي قيامةت كةسانيَك لة قةبرةكانيانةوة هةلَئةسيَنيَ كة دةستيان بة مليانةوة بة ستراوةتةوة ، توانايي هيضيان نية ، وة فريشتةيان لة طةلَ داية قسةيان ثيَ ئةلَيَ ، ئةمانة كةسانيَكن كة خواي تةعالا مالَ و سامانيَكي زؤريان داوةتيَ ، بةلاَم يارمةتي هةذارانيان هةتا بة ئةندازةية كي كةم هةم نةداوة ، واتة هةقي خوايان لة مالَ و سامانيان دةرنة كردووة .
3. شيَخي سةدوق ريوايةتيَكي دورودريَذ لة ثيَغةمبةرةوة ئة طيَرِيَتةوة كة فةرمويةتي هةر كةسيَك قسة بيَنيَ و ببا ( نةممام ) لة نيَوان دوو نةفةر خواي تةعالا قةبرةكةي ئةكاتة ئاطرو تا رؤذي قيامةت ئةسووتيَ . كاتيَ لة قةبر ديَتة دةرةوة خوا ضوار ماري رةش بةسةريدا زالَ ئةكات ، طؤشتي ليَ ئةكةنةوة تائةيبةنة ناو دؤزةخ . [2]
4. لة ريوايةتدا هاتووة هةر كةسيَك ضاوي خؤي لة بةرامبةر ذناني نامة حةرةم نةثاريَزيَ ،رؤذي قيامةت بزمار ريَذكراو حة شر ئةكريَ و خوا دةستور ئةدا بةو جؤرة بيبةن بؤ دؤزةخ .
5. لة ريوايةتيَكدا هاتووة شةراب خؤرةكان لة رؤذي قيامةت دابةم جؤرة حةشر ئةكريَن ، روو رةش ، ذيَر ضاو شين بوونة ، خوار و خيَض ، لَيَكاوي دةميان هاتووتة خوارةوة ، زمانيان لة قورطيان دةرها تووة .
هةروةها لة كتيَبي ( علم اليقين) ي زاناي بةناوبانط ( موحةديسي فةيز) ريوايةتيَكي سةحيح نةقلَ كردووة كة تيَيدا هاتووة : لة كاتيَكدا شةرابخؤر رؤذي قيامةت حةشر ئةكريَ . زماني لة قورطي يةوة دةرهاتووة و لة ناو ئاطردا ئةسووتيَ و ئةلَيَن ئةمة ثياوي دوورِووة ، وة بةم جؤرة رؤذي قيامةت ئةناسريَينةوة[3].
@@@
بزانة هةنديَ شت هةية سوودي هةية بؤ ئةو وةستانانةي كة باسمان كرد ، ليَرةدا بؤ نمونة بة ضةند دانةيان ئاماذة ئةكةين :
1. لة فةرمودةدا هاتووة هةر كةسيَك بة دواي تةرمي مردوو برِوات لة رؤذي قيامةت كاتيَ لة قةبر هةلَئةسيَتةوة خواي تةعالا دةستور ئةدات ، فريشتةيةك بة ثةرضةميَكةوة لة طةلَيدا بيَ تا كاتي حةشر ئةكريَ .
2. شيَخي سةدوق ريوايةتيَكي نةقلَ كردووة كة ثيَغةمبةر (2) فةرمويةتي : هةر كةسيَك غةم و ثةذارةي مرؤظيَكي ئيماندار لاببات ، خواي تةعالا غةم و ثةذارةي رؤذي قيامةت لةسةر لائةبات ، وة بة شيَوةيةكي دلَ فيَنك و لةسةرةخؤ لة قةبر هةلَئةسيَتةوة .
3. شيَخي كولةيني و سةدوق ريوايةتيَكيان لة سودةيري سةيرفي نةقلَ كردووة ، ريوايةتةكة دوورو دريَذة كة ئيمامي سادق (ع) فةرمويةتي : كاتيَ مروظي ئيماندار لة قةبر هةلَئةسيَتةوة ، يةكيَكي تر لة طةليدا لة قةبرةكةي ديَتة دةرةوة ، لة ثيَشيدا ئةرِوات ، هةر كاتيَ ترسيَك لة ترسةكاني قيامةت بيَتةريَ ، دلَخؤشي ئةداتةوة و ثيَي ئةلَيَ مةترسة ، غةم مةخؤ ، مذدةت بدةميَ تؤ لة خيَرو خؤشيداي ، هةروةها مذدةي خؤشي ئةداتيَ تاحيسابيَكي ئاسان لة طةلَيدا ئةكريَ و ئةضيَتة بةهةشت .
مرؤظة ئيماندارة كة رووي تيَ ئةكات و ثيَي ئةلَيَ رةحمةتي خوات لَيَ بيَ ، دؤستيَكي ضاك بووي ، ثيَم نالَيَ تؤكيَي ، لة ولاَميدا ئةلَيَ من ئةو خؤشييةم كة لة دونيادا داوتة بة براياني ئيمانداري خؤت ، خواي تةعالا مني بةم شيَوة دةرهيَناوة تا مذدةي خؤشيت بدةميَ .
4. شيَخي كولةيني لة حةزرةتي سادقةوة (2) ريوايةتي كردووة ، هةركة سيَك كراسيَكي زستانة يان هاويَنة لةبةر براية كي ئاييني خؤي بكات ، خوا بة هة قيَك ئةيزانيَ لةسةر خؤي كة كراسيَك لة بةهةشت لة بةري بكات ، وة طيان كيَشاني ئاسان بكات و قةبرة كةي بةرفراوان بكات ، رؤذي قيامةت كاتيَ لة قةبرةكةي هةلَئةسيَتةوة ، فريشتةكان ئةضنة ثيَشوازي و مذدةي ئةدةنيَ كة ماناي ئةم ئايةتةية:
« و تتلقيهم الملائكه هذا يومكم الذي كنتم توعدون »[4]
5. سة ييد ئيبني تاووس لة كتيَبةكةي ( اقبال ) ريوايةتيَك لة ثيَغةمبةر (ص) نةقلَ ئةكات كة فةرمويةتي هةر كةسيَك لة مانطي شةعبان لة رؤذيَكدا هةزار جار : ( لا اله الا الله ولا نعبد الا اباه مخلصين له الدين ولو كره المشركون ) – بلَيَ : خواي تةعالا عيبادةتي هةزار سالَ بؤ ئةنووسي و طوناهي هةزار سالَ بؤي ثاك ئةكاتةوة ، وة رؤذي قيامةت بةروويةكي نوراني وةكو مانطي ضواردة لة قةبر ديَتة دةرةوة، وة ناوي لة طةلَ راستطويان ئةنووسريَ[5].
6. خويَندني دوعاي ( جوشن كبير) لة سةرةتاي مانطي رةمةزان بؤ رؤذي قيامةت [6] زؤر باشة.
***
خَتمٌ ذكرهُ حَتمٌ
(ئةوةي كة طرنطة لة دوايي ئةم فةسلَةدا باس بكريَ )
ليَرةدا وا بة ثةسةندمان زاني مةبةستيَك كة لة ثلة و ثايةي ئةم باسةداية و شيَخي ناودار ئةمينوديني تةبةرسي لة تةفسيرةكةي خؤي بةناوي ( مجمع البيان ) نةقلَي كردووة ، باس بكةين .
تةبةرسي لة ( براءبن عازب ) نة قلَ ئة كات ، طوايا و تويةتي : ( معاذبن جبل ) لة طةلَ ثيَغةمبةر(2) لة مالَي ( ابوايوب انصاري) ثيَكةوة دانيشتبوون ، موعاز بة ثيَغةمبةري (ص) وت : يا ( رسول الله ) تةفسيري ئةم ئايةتةي خواي تةعالا ضية كة فةرمويةتي : ( يوم ينفخ في الصور فتاتون افواجا)[7]رؤذيَك كة فو ئةكريَتة زورِنايةكي طةورة ، خةلَك ثوَل ثؤل ديَن .
ثيَغةمبةري مةزن فةرموي ئةي موعاز ثرسياريَكي طةورةت ثرسي ، كةوابوو باش ضاوي خؤت بكةوة ، دواي ئةوة فةرموي : لةئؤمةتي من رؤذي قيامةت 10 ثؤل بة جيا جياو ثةرت و بلاَو حةشر ئةكريَن، خواي مةزن ئةم دة ثؤلة لة موسلَمانةكاني جيا كردؤتةوةو رةنط و روويان طؤرِيوة:
ثؤلي يةك: روويان وةكو مةيمون واية،
ثؤلي دوو : روويان وةكو بةراز واية ،
ثؤلي سيَ : سةرةو خوار مةحشور ئةكريَن ، واتة هةردوو ثيَيان بؤ سةرةوةية و سةريان لة خوارةوةية . وة بةسةر عةرزدا ئةيان كيَشن .
ثؤلي ضوار : كويَرن و بة كويَري حةشر ئةكريَن ،
ثؤلي ثيَنج : كةرِو لالَن و هيض شتيَك تيَ ناطةن ،
ثؤلي شةش : زماني خؤيان ئةمذن و ضلَك و كيَم لة زاريان لة جياتي ئاو ديَتة خوارةوة ،
ثؤلي حةوت : دةست و ثيَ برِاو حةشر ئةكريَن،
ثولَي هةشت : هةلَواسراون لةسةر داري ئاطرين ،
ثؤلي نؤ : لة مردارة بوو طةنيوتر مةحشور ئةكريَن ،
ثؤلي دة : لة كاتيَكدا حةشر ئةكريَن كة هةموو لةشيان بة مادةي قةتران داثؤشراوة .
روونكردنةوةي ئةم دة خالَة بةو جؤرةن : مةيمونةكان ئةو كةسانةن كة ثارةو سةروةتي حةراميان خواردووة وةكو ( رشوة ) . سةرة و خوار بووةكان ريبا خؤرةكانن . كويَرةكان كةسانيَكن كة حوكميان بة زولَم كردووة . كةرِو لالَةكان كةسانيَكن كة رةفتارو كرداري خؤيان ثيَيان جوان بووة . زمان مذةكان عولةما و زانايان و قازي يةكانن كة كردةوةكانيان ثيَضةوانةي وتنةكانيانة . دةست و ثيَي برِاوةكان كةسانيَكن كة دراوسيَيان ئازار داوة . ئةوانةي كة بة ئاطر هةلَواسراون كةسانيَكن كة هةوالَ و دةنط و باس بؤ حاكم و سولَتان ئةبةن . ئةوانةي كة لة مردار طةنيوترن شةهوةت ثة رةستان و سوود بةرانن كة هةقي خوايان لة مالَ و سةروةتيان دةرنةكردووة . وةقةتران ثؤشان كةساني فاجر و موتةكةبرن[8].
[1] - سوورةتي مة عاريج ، ئايةتي 42 ، 43 و 44 .
[2] - ثواب الاعمال و عقاب الاعمال لاثةرِة 609 .
[3] - ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ، لاثة رِة 579 .
[4] - سوورةتي ئة نبيا ، ئايةتي 103 .
[5] - الاقبال الاعمال ، لاثةرة،196 ، ضاثي نةعلةمي،بيروت.
[6] - بلد الامين ، كفعمي ، لاثةرة 544 ، ضاثي بيروت ، لةم دوعايةدا هةموو ناوةكاني خواي نيَداهاتووة و ناوي خواهةر لةم دوعايةداية.
[7] - سوورةتي نةبا،ئابةتي. 18 .
[8] -مجمع البيان ، ثاشة رؤكي ئايةتي 18 سورةتي عم.