الصفحة الماضية

بة شي ضوارةم ( قيامةت )

صفحة الآتية

بة شيَكي ديكة لةم خانة ترسيَنةرة قيامةتة كة ترسيَكي زؤر طةورةي هةية ، وة ترسة كةي لة هةموو ترسيَك مةزنترة ، بؤية خواي تةعالا لةبارة يةوة فةرمويةتي ) ثقلت في السموات والارض لاتألتيكم الابغته)[1]- واتة : هاتني قيامةت بؤ ئاسمانة كان و زةوي قورسة ، وة ( قيامةت) روو نادات مة طةر لة ناكاو نةبيَ –

قوتبي راوةندي لة ئيمامي سادقةوة ريوات ئةكات كة حةزرةتي عيسا (ع) لة جبراييلي ثرسي كةي قيامةت روو ئةدا؟ جبراييل كة ناوي قيامةتي بيست لةرزة كةوتة ئةندامي و بورايةوة! دواي ئةوة كة بة هؤش هاتةوة ، وتي : يا ( روح الله ) كيَ لة تؤ باشتر ئةزانيَ ليَ ثرسراوي قيامةت كيَ ية ؟ دواي ئةوة بابةتةكةي سةرةوةي خويَندةوة .

هةروةها شيَخ عةلي كورِي ئيبراهيمي قومي ، لة ئيمامي باقرةوة ريوايةتيَك ئةطيَرِيَتةوة كة حةزرةتي جبراييل لة طةل حةزرةتي ثيَغةمبةر ثيَكةوة دانيشتبوون ، لة ناكاو حة زرةتي جبراييل سةري بة رز كردةوة بؤ ئاسمان ، لة ترسا رةنطي وةكو بةهاراتي (زةردةضوبة) لَيَهات و ثةناي بردة ثشتي ثيَغةمبةر(2) ثيَغةمبةر كة ئةم رةفتارةي لة جبراييلي بيني ، ئةويش تةماشاي ئاسماني كرد ، بيني فريشتة يةكي طةورة لة خؤرهةلاَتةوة تا خؤرئاوا ئاسماني داطرتووة . رووي لة ثيَغةمبةر كرد و وتي : يا موحةممةد من ثةيامنيَري خوام بؤلاي تؤ نيَرراوم ، هةوالَيَكم ثيَية ، بةرةزاي خؤت يةكيان هةلَبذيَرة ، ئايا ئةتةويَ ثاشا و ثيَغةمبةربي ،يان بةندةو ثيَغةمبةر؟ ثيَغةمبةر ئاورِي بؤ لاي جبراييل دايةوة كة رةنطي هاتبؤوة سةرخؤ ، جبراييل فةرموي: بةندة و ثيَغةمبةريي هةلَبذيَري باشة ! ثيَغةمبةر فةرموي بلَيَ بةندةو ثيَغةمبةري هةلَئةبذيَرم . فريشتةكة كاري تةواو بوو ، هةر نهؤميَكي ئاسماني بة هةنطاويَكي برِي ياني بة حةوت هة نطاو طة يشتة ئاسماني حةوتةم و هة تا بة رز ئةبؤوة بضوكتر ئة بوو تا بة ئةندازةي بالَندةيةكي لَيَهات . ثيَغةمبةر (2) رووي كردة جبراييل و وتي : ئةي ثيَغةمبةر لؤمة مةكة ! ئايا زانيت ئةو فريشتةية كيَبوو ؟ ئةوة ئيسرافيل بوو ، ثةردةداري خوا ، لةو كاتةوة كة خواي تةعالا ئاسمانةكاني و زةوي دروست كردووة ، ئةو لة شويَني خؤي نةترازاوة ، كاتيَ ئةوم بيني كة بةرةو زةوي هات ، طومانم كرد هاتووة بؤ بةرثاكردني قيامةت ، جا لةبةر قيامةت بوو من وا ترسام و رةنطم تيَك ضوو ، دوايي كة زانيم لة بةر مةزنايةتي تؤ هاتووة ئيدي خةيالَم راحةت بوو و ترس لة قالَبم ضووة دةرةوة ، وة هةناسةيةكي راحةتم هةلَكيَشا . [2]

لة ريوايةتيَكي ديكة داهاتووة نية فريشتةيةك و نية ئاسمانيَك و نية زةوييَك و نية باو ضيا و دةشتيَك و نية دة ريايةك ، لة رؤذي هةيني نةترسن ، ضونكة رؤذي قيامةت لة رؤذي هةيني بةرثا ئةبَي .

نووسةر ئةلَيَ : ئةم ترسةي كة لة ريوايةتةكةدا هاتووة رةنطة ترسي كاربةدةستاني ئاسمانةكان و زةوي و ئةوانة بيَ كة ناويان هيَناوة ، هةر  وةكوو موفةسرين لة ماناي ئايةتي ( ثقلت في السموات والارض لاتاتيكم الا بغته ) ليَكيان داوةتةوة .

لة ريوايةتيَكدا هاتووة كاتيَ ثيَغةمبةر (2) باسي قيامةتي ئة كرد ، دةنطي توند ئةبوو و رةنطي سوور هةلَئةطةرِا. [3]

شيَخي موفيد لة كتيَبي ( ارشاد) ئة طيَرِيَتةوة ،كاتيَ ثيَغةمبةر(2) لة غةزاي تةبوك طةرِايةوة بؤ مةدينة ( عةمر كورِي مةعدي كةرب ) ضووة خزمةتي ، ثيَغةمبةر ثيَي فةرمو : ئيسلام بيَنة تا خوا رةحمت ثيَ بكا ولة ترسي رؤذي قيامةت كة طةورةترين ترسة رزطارت بكات ، عةمر وتي : ئةي موحةممةدي ترسي طةورة كامةية؟ من كةسيَكم لة هيض شتيَك ناترسم .

نووسةر ئةلَيَ : لة قسةكاني عةمر وا دةرئةكةويَ كة ثياويَكي دلَيَرو ئازاو نةترس بوو ، لة ئازايةتي عةمر ئةطيَرِنةوة كة تةواوي فةتحي ولاَتاني غةيرة عةرةب بة دةست موسلَمانةكان بةسةركردةي عةمر بوو و شمشيَرةكةي بة ( سةمسامة) ناوي دةركردبوو ، هةتا ئةلَيَن رؤذيَكيان بة يةك ليَداني شمشيَرة كةي ضوار ثيَي حوشتريَكي لة يةك جيا كردةوة . عومةر كورِي خةتاب لةسةردةمي خةلافةتي خؤي داواي ليَ كرد شمشيَرةكةي بؤ بيَنيَ تا ئةزموني بكات ، بزانيَ تا ض ئةندازة يةك تيذة ، عومةر كة دةستي ثياهيَنا بيني زؤر كولة ، وتي ئةمةكةي شمشيَرة ، فرِيَي دة ، عةمر لة ولاَمدا وتي ئةي خةليفة تؤ داواي شمشيَرت لة من كرد نةك هيَزي بازوو ، ئة لَيَن خةليفة قسةي عةمري ثيَ ناخؤش بوو . لة ريوايةتيَكي ديكة دا هاتووة سةرةرِاي توورِة بووةنة كة لاي خؤي دةركرد .

بيَينةوة سةر باسةكةي خؤمان ، ضؤن عةمر وتي من لة قيامةت ناترسم ، حةزرةتي ثيَغةمبةر(2) ثيَي فةرموو : ئةي عةمر وا نية كة تؤ بييري ليَ ئةكةيتة وة ! باش بزانة هاواريَك كة بؤ بةرثابووني رؤذي قيامةت ئةكريَ ، كةس نية خؤي لةبةري راطريَ ، هةرضي زيندووة مردوو هة ية لةبةر دةنطي زيندوو ئةبنةوة ، هاواريَكي تر ديَ ، تةواوي ئة وانةي مردوون زيندوو ئةبنةوة ، هة موو لة ضشت سةر ية ك رائةوةستن ، هة رلة نجامي ئةم هاوارة ئاسمان شةق ئةبات ، ضياكان هةلَئةوةشيَنةوة ، ئاطري دؤزةخ ثرشةي بلاَو ئةبيَتةوة ، كةوا بوو كةسيَك خاوةن روح نامينيَ ، مة طةر ئةوةي كة خوا بيةويَ ، هةموو ئةكةونة ببري طوناهي خؤيان ، عةمر لةم رؤذةدا تؤ لة كويَي ؟! عةمر وتي : بة رِاستي من رووداويَكي واطةورة ئةبيسم ! بةو ئةندازة ية رؤذي قيامةت ترسيَنةرة كة مردووةكان لة دونياي بةرزةخ ليَي تؤقيون .

لة ريوايةتدا هاتووة هةنديَ لة كةساني برَوادار كة بة هؤي ثيَغةمبةرانةوة زيندوكراونةتةوة ، مووةكانيان هةموو سثي ببوو لة كاتيَكدا كة بة طةنجي مردبوون ، لة هؤي سثي بووني مووةكانيان ليَيان ثرسي بوون . وتيان : وامان زاني رؤذي قيامةت بةرثابووة لة ترسا وامان ليَ هاتووة . ليَرةدا باسي ضةند شتيَك ئةكةين كة ئةبنة هؤي رزطار بوون لة عةزابي رؤذي قيامةت.

 1ـ ريوايةت كراوة هةر كةسيَك ض لة شةو و ض لة رؤذ سوورةتي يوسف بخويَنيَ ، رؤذي قيامةت جواني وة كو جواني حةزرةتي يوسف ئةبيَ و ترسي رؤذي قيامةت نايطاتيَ[4].

ئيمامي باقر (ع) ئةفةرمويَ : هةر كةسيَك لة فةرزةكاني نويَذ و نويَذة سووننةتةكاندا سوورةتي ( دوخان) بخويَنيَ ، خواي تةعالا لة رؤذي قيامةت لة طةلَ سانيَك كة ترسيان نية مة حشوري ئةكات .

ئيمامي سادق (ع) ئةفةرمويَ : هةر كة سيَك لة شةو يا لة رؤذي هةيني سوورةتي ئةحقاف بخويَنيَ لة دونيا ترسي ناطاتيَ و لة ئاخيرةتدا ترسي رؤذي قيامةتي نية . هةروةها لة فةرمودةيةكي تر فةرمويةتي هةر كةسيَك سوورةتي (عةسر) لة نويَذةكاني سووننةت بخويَنيَ ، رؤذي قيامةت بة رووي سثي و ليَو بة ثيَكةنين و ضاوي روون ئةضيَتة بة هةشت .

شيَخي كولةيني لة ئيمامي سادقةوة ، ئةويش لة ثيَغةمبةرةوة فةرمودة يةك ئةطيَرِيَتةوة ، ئةلَيَ هةركةسيَك ريَزو حورمةتي لة كةسيَك بطريَ كة مووي لة ريَطاي ئيسلامدا سثي كردووة ، لةو ترسةي كة لة رؤذي قيامةت دا هةية رزطاري ئةبيَ .

لة ريواية تيَكدا هاتووة ، هةر كةسيَك لة ريَطاي مةككةدا ض لة ضوون و ض لة هاتنةوة بمريَ ، لة ترسي رؤذي قيامةت لة ئةمانداية . هةروةها شيَخي سةدوق ريوايةتيَك ئةطيَرِيَتةوة ، هةر كةسيَك لة مةككة يا لة مةدينة بمريَ ، خواي تةعالا بيَ ترس رؤذي قيامةت حةشري ئةكات .

شيَخي كولةيني لة ئيمامي سادق (ع) ريوايةتيَك نةقل ئةكات ، فةرمويةتي هةر كةسيَك لة مةككةدا بة خاك بسثيرديَ ، لة ترسي رؤذي قيامةت لة ئةمانداية . [5]

شيَخي سةدوق لة ثيَغةمبةرةوة ريوايةتيَك نةقلَ ئةكات، فة رمويةتي : هةر كةسيَك كاريَكي شةهوةتي حةرام ليَي هةلَكةويَ و نةيكات ، خواي تةعالا ئاطري دوزةخي ليَ حةرام ئةكات ، وة لة ترسي رؤذي قيامةتيش لة ئةمانداية .

ريوايةت لة ثيَغةمبةرةوة هاتووة هةر كةسيَك لة جياتي خةلَك نةفسي خؤي بة دوذمني خؤي بزانيَ ، لة ترسي رؤذي قيامةت لة ئةمانداية . [6]

شيَخي بةرِيَز عةلي كورِي برايمي قومي ريوايةتيَك لة ئيمامي موحةممةدي باقر (ع) ئة طيَرِيَتةوة كة فةرمويةتي : هةر كةسيَك لة كاتي توورِةبوون بيَ دةنط بيَ ، لة كاتيَكدا بتوانيَ دةنطي خؤي هةلَبرِيَ ، خواي تةعالا رؤذي قيامةت دلَي ثرِ ئةكات لة ئيمان و ئازايةتي و نةترسي .

خواي تةعالا فةرمويةتي : ( ... من جاء بالحسنه فله خير منها و هم من فزع يومئذ آمنون )[7]ياني : هةركةسيَك ضاكةي هةبيَ بؤ رؤذي قيامةت ، ثاداشتي لة و باشترة و لة ترسي قيامةت لة ئةمانداية .

ئيمامي عةلي لة تة فسيري ( بالحسنة)ئةم ئايةتةدا فةرمويةتي:بة ماناي ولايةتي ئيَمةو خؤشويستني بنةمالَةي يثيَغةمبةرة[8]

شيَخي سةدوق لة ئيمامي سادقةوة ريوايةت ئةكات كة فةرمويةتي : هةر كةسيَك لة مالَي حةلاَلَي خؤي يارمةتي هةذاري ئيماندار بدات و كاريَك كة هةيةتي ئةنجامي بؤ بدات ، خواي تةعالا هةفتاو دوو رةحمةتي ئةداتيَ ، ية كيان بؤ ئةم دونياية كة رسق و رؤزي رؤر ئةبيَ و حةفتاو ية كة كةي تري بؤ دوا رؤذة ، وة ية كيَ لة وانة ئةو ترسةي كة لة رؤذي قيامةتدا بؤ هةموو كةس هةية ، بؤ ئةو نية[9].

نووسةر ئةلَيَ : لةبارةي ئةنجامداني كاروباري براياني ئاييني ريَؤايةتي زؤر هاتووة ، بؤ نمونة لة ئيمامي موحةممةدي باقرةوة ريوايةتيَك هاتووة ، هةر كةسيَك كاروباري براي ئاييني خؤي ئةنجام بدات ، خواي تةعالا لة رؤذي قيامةت لة سيَبةري حةفتاو ثيَنج هةزار فريشتة دايئةنيَ . وة هةر هةنطاويَك كة هةلَئةطريَ بة ضاكة يةكي بؤ ئةنووسريَ و طوناهيَكي بؤ كةم ئةبيَتةوة ، وة ثلة بة ثلة ثايةي ئةضيَتة سةرةوة تا كارةكةي ئةنجام ئةدا ، وة كاتيَ ليَي ئة بيَتةوة ثاداشتي زيارةتي حةج و عومرة ية كي بؤ ئةنووسريَ .

لة حةزرةتي سادقةوة ريوايةت كراوة ، هةر كةسيَك كاري براي ئاييني خؤي ئةنجام بدات ، باشترة بؤي لة حةجيَك و حةجيَك و حةجيَك ... ، وة بةم جؤرة تا دة حةجي ذمارد .

لة ريوايةتدا هاتووة هةر كاتيَك يةكيَك لة هؤزي ئيسراييل ، بةوث ةرِي عيبادات بطةيشتاية ، لةناو هةمور خواثةرستي يةكان، ئة نجامداني كاري خةلَكي هةلَئةبذارد .

شيَخي ناسراو شاذان كورِي جبرييلي قومي ريوايةتي كردووة ، حةزرةتي ثيَغةمبةر(2) لة شةوي ميعراج رستةي (لاالهالاالله محمدا رسول الله علي ولي الله ) لة سة ر درطاي دووةمي بةهةشت بينيوة .

هةر شتيَك شيريني هةيةو شيريني قيامةت ضوار شتة : 1. دةست مالَين بة سةر سةري هة تيوان . 2. بةزةيي هاتن بة بيَوةذن . 3. ضوون بة دواي ئةنجامداني كاري ئيمانداران . 4. بة خيَو كردني هةذاران و داماوان . [10]

جا بؤية زانايان و مةزناني ئايين زؤر بايةخيان داوة بة كارو باري خةلَكي موسلَمان و لةم بارةوة داستاني فرة هاتووة كة ئيَرة جيَي باسي نية .

10ـ شيَخي كولةيني لة حةزرةتي ئيمام رةزاوة ريوايةتيَك ئةطيَرِيَتةوة كةفةرمويةتي : هةر كةسيَك بضيَتة سةر قةبري براية كي ئاييني خؤي و دةستي لة سةر دابنيَ و حةوت جار ( انا انزلناه في ليله القدر) بخويَنيَ خواي تةعالا لة ترسي رؤذي قيامةت ئةيثاريَزيَ و لة ئةمانداية .

نووسةر ئةلَيَ : هةر وةكو لة روالَةتي ريوايةتة كةدا ديارة رةنطة ئةم ئةمان بوونة بؤ خويَنةر بيَ كة روو لة قيبلة لة سةر قةبرة كة راوةستاوة يان رةنطيشة بؤ مردووة كة بيَ .

ئة بو عةبدولَلاَ موحةممةد كورِي مةككي عاملي ناسراو بة شيَخي شةهيد ، ضووة سةر قةبري مامؤستاكةي خؤي كورِي زاناي بة ناوبانط عةلامةي ( حيلي) وتي : من لة خاوةني ئةم قةبرة ئةطيَرِمةوة كة ئة ميش لة دايكيةوة طيَرِاويةتيةوة دايكي بة سةنةدي خؤي لة ئيمام رةزاوة طيَرِاويةتيةوة كة فةرمويةتي هةركةسيَك بضيَتة سةر قةبري برايةكي ئاييني خؤي و سوورةتي ( انا انزلناه في ليله القدر ) بخويَنيَ و ثاشان ئةم دو عاية ( اللهم جاف الارض عن جنوبهم و صاعد اليك ارواحهم و زدهم منك رضوانا و اسكن اليهم من رحمتك ما تصل به وحدتهم و تونس وحشتهم ، انك علي كل شيي قدير ) بخويَنيَ هةم خويَنةرو هةم مردووةكة هةر دووكيان لة ترسي رؤذي قيامةت لة ئةماندان .


 


[1] - سوورةتي نةعراف ،نايةتي187 .

[2] - بحار الانوار ، 16/292 فةرمودةي 160 .

[3]- علم اليقين ، فيض كاشاني 2/908 ، مة بةستي ضوار ، باب سيَ ، فة سلي 8 .

[4]-ظواب الاعمال ، شيَخي سةدوق،لاثةرِة227 .

[5] - المحاسن برقي ، لاثةرِة،فةرمودةي 140 .

[6] - خصال – شيَخي سةدوق ، 1/15 ، فةرمودةي 54 .

[7] -سوورةتي نةمل ،ئايةتي 89 .

[8] - سوورة تي نة مل ، ئايةتي 89 .

[9] -ظواب الاعمال ، شيَخي سة دوق ، لاثةرِة319 .

[10] - فضائل ابن شاذان ، لاثةرِة150 .

عنوان الکتاب