ßÙËÈ-ÁÅÉÒ ÈÍÀÍÆÛÍÀ ÝÞÐß ÍÀÌÀÇ Âß ÄÈÝßÐ ÈÁÀÄßÒËßÐ
|
|
ßÙËÈ-ÁÅÉÒ ÈÍÀÍÆÛÍÀ ÝÞÐß ÍÀÌÀÇ Âß ÄÈÝßÐ ÈÁÀÄßÒËßÐ |
|
Íàìàç Èñëàì äèíèíèí ðöêíëÿðèíäÿíäèð. Ïåéüÿìáÿðèí (ñ) ßùëè-áåéòè íàìàç àøèãè èäèëÿð. Ùÿçðÿò ßëè (ÿ) áÿ’çÿí ýåæÿëÿð ñÿùÿðÿ ãÿäÿð íàìàç ãûëûðäû âÿ íàìàç öñòöíäÿ äÿ øÿùèä îëäó. Èìàìëàðûí ùÿð áèðèíèí þç äþâðëÿðèíäÿ íàìàçà áþéöê ìÿùÿááÿòëÿðè âàðäû âÿ Îíëàð òÿðÿôäàðëàðûíà äàèì íàìàç ãûëìàüû ÿìð åäÿðäèëÿð.
Ùÿð ýöí 17 ðöê’ÿò íàìàç âàæèáäèð. Ýöíîðòà 4, èêèíäè 4, øàì 3, õèôòÿí (éàòû) 4 âÿ ñöáù 2 ðöê’ÿòäèð. Áóíó èíêàð åäÿíëÿð ßùëè-áåéòèí äöøìÿíè âÿ Èñëàìäàí õàðèæäèðëÿð. Ñÿéàùÿòäÿ 4 ðöê’ÿòëè íàìàçëàð 2 ðöê’ÿòÿ åíèð âÿ îíëàðûí Àëëàùûí áóéóðäóüó êèìè ãûëûíìàñû âàæèáäèð.
Ìöàâèéÿ âÿ òÿðÿôäàðëàðû õàëã àðàñûíäà Ùÿçðÿò ßëèíèí (ÿ) âÿ òÿðÿôäàðëàðûíûí ýóéà íàìàç ãûëìàäûüû áàðÿäÿ òÿáëèüàò àïàðûð âÿ ùÿòòà áÿ’çè øÿõñëÿðÿ ïóë âåðÿðÿê îíëàðà äåäèçäèðèðäèëÿð êè, áèç ßëè òÿðÿôäàðëàðûéûã, àììà íàìàç ãûëìûðûã.
Ùÿçðÿò ßëè (ÿ) Êóôÿ ìÿñæèäèíäÿ øÿùèä îëäóüó çàìàí Øàì ÿùëè òÿÿææöáëÿíäè êè, íåæÿ îëóð, ìÿýÿð Ùÿçðÿò ßëè (ÿ) íàìàç ãûëìàã ö÷öí ìÿñæèäÿ ýåäèáìèø? ×öíêè àðòûã Øàì ÿùëèíè Ùÿçðÿò ßëèíèí (ÿ) íàìàç ãûëìàäûüûíà èíàíäûðìûøäûëàð.
Òÿÿññöô êè, áó ýöí Ùÿçðÿò ßëèíèí (ÿ) äöøìÿíëÿðèíèí éàéäûüû èôðàòëàð áèð ãèñèì Ùÿçðÿò ßëè (ÿ) äîñòëàðû àðàñûíäà äà éåð àëìûøäûð. Òöðêèéÿäÿ äèíè òÿ’ëèì âÿ òÿðáèéÿ ýþðìÿéÿí áÿ’çè Ùçðÿò ßëèíè (ÿ) ñåâÿíëÿð, åøèòäèéèìÿ ýþðÿ, íàìàç ãûëìûð âÿ áåëÿ äöøöíöðëÿð êè, îíëàðûí íàìàçëàðûíû Ùÿçðÿò ßëè (ÿ) ãûëìûøäûð. Áó ßëè äöøìÿíëÿðèíèí òÿáëèüèíèí íÿòèæÿñèäèð âÿ áó ýöí äÿ äàâàì åòìÿêäÿäèð. Æàùèë äîñòóí èñÿ ùÿãèãÿòäÿí õÿáÿðè éîõäóð.
Ùÿçðÿò èìàì Æÿ’ôÿð Ñàäèã (ÿ) äöíéàäàí êþ÷ÿæÿéè ÿðÿôÿäÿ áöòöí äîñòëàðûíû âÿ ãîùóìëàðûíû éàíûíà ÷àüûðàðàã áóéóðäó: “Áèç ßùëè-áåéòèí øÿôàÿòè íàìàçû éöíýöë âÿ çÿëèë òóòàíëàðà éåòèøìÿéÿæÿêäèð”.
ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíäÿ 24 ñààòëûã ñöííÿò íàìàçëàðû 34 ðöê’ÿòäèð. Áóíëàðäàí 8 ðöê’ÿòè ýöíîðòà íàìàçûíäàí ÿââÿë, 4 ðöê’ÿòè øàì íàìàçûíäàí âÿ 2 ðöê’ÿòè õèôòÿí íàìàçûíäàí ÿââÿë ãûëûíûð. Ãàëàíëàð ýåæÿíèí òÿùÿææöä íàìàçûäûð.
Áèð àé Ðàìàçàí àéûíûí îðóæó Èñëàìäà âàæèáäèð. Ìöñÿëìàí âÿ îí èêè èìàìà å’òèãàäû îëàí øÿõñ Ðàìàçàí àéûíäà îðóæ òóòìàëûäûð.
Ïåéüÿìáÿðèí (ñ) ßùëè-áåéòè Ðàìàçàí àéûíûí ùÿð áèð ýåæÿ-ýöíäöçöíÿ àèä äóàëàð íÿãë åòìèøëÿð. Þçëÿðè èñÿ áöòöí Ðàìàçàí àéû ýöíäöçëÿðè îðóæ, ýåæÿëÿðè èáàäÿòëÿ êå÷èðìèøëÿð. Ñÿáÿáñèç éåðÿ îðóæóíó éåéÿíëÿðè îíëàð Èñëàìäàí õàðèæ âÿ þçëÿðèíÿ äöøìÿí ñàéàðäûëàð.
Ãóð’àíè-Êÿðèìèí “Áÿãÿðÿ” ñóðÿñèíäÿ ìöòÿÿääèä àéÿëÿðëÿ îðóæóí âàæèáëèéè áÿéàí îëóíìóøäóð. Ùÿð êèì îðóæó èíêàð åäÿðñÿ, Ãóð’àíû èíêàð åòìèø îëóð. Øÿð’è ñÿôÿð çàìàíû îðóæ òóòìàçëàð, ëàêèí Ðàìàçàí àéûíäàí ñîíðà ãÿçàñû ÿìÿëÿ ýÿòèðèëìÿëèäèð.
Èìàì Ìöùÿììÿä Áàãèð (ÿ) áóéóðìóøäóð: “Èñëàì áåø ÿñàñ öçÿðèíäÿ ãóðóëìóøäóð: Íàìàç, çÿêàò, ùÿææ, îðóæ âÿ áèç ßùëè-áåéòèí äîñòëóüó”.
Ùÿäèñäÿ áåëÿ áóéóðóëìóøäóð: “Îðóæ æÿùÿííÿì îäóíà ñèïÿðäèð”.
Îðóæ áàðÿäÿ Ðÿñóëè-ßêðÿìäÿí (ñ) ÷îõ ùÿäèñ íÿãë îëóíìóøäóð âÿ áóíëàðû ßùëè-áåéò äÿ ðÿâàéÿò åòìèøäèð.
Îðóæóí øÿðàèò âÿ àäàáûíû ßùëè-áåéòèí ôèãù êèòàáëàðûíäàí þéðÿíìÿê ëàçûìäûð. Ðàìàçàí àéûíäà îðóæ âàæèáäèð âÿ òóòóëìàëûäûð.
Àììà Ìÿùÿððÿì âÿ ñàèð àéëàðäà ìöñòÿùÿáäèð. Ùÿð êèì òóòàðñà, ñàâàá ãàçàíàð, òóòìàéàí ö÷öí ýöíàù éîõäóð. Ðàìàçàí àéûíäà àéðûæà ùÿð ýöí ö÷öí ñöííÿò íàìàçû áóéóðóëìóøäóð. Àììà Æÿ’ôÿðèëÿð áó ñöííÿò íàìàçëàðûíû äèýÿð ìöñòÿùÿáëÿð êèìè òÿêáàøûíà ãûëàðàã æàìààòëà ãûëûíìàñû æàèç áèëìÿçëÿð. Áó íàìàçëàð Ïåéüÿìáÿð (ñ) çàìàíûíäà äà æàìààòëà áèðýÿ ãûëûíìàìûøäûð.
Ùÿææ Èñëàì äèíèíèí ðöêíëÿðèíäÿí âÿ äèíèí âàæèá îëàí ÿìÿëëÿðèíäÿí áèðèäèð. Ùÿð êèìèí èìêàíû âÿ ãöäðÿòè âàðñà, þìðöíäÿ áèð äÿôÿ Êÿ’áåéè-Ìöÿççÿìÿíè çèéàðÿò åòìÿëèäèð.
ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíÿ òàáå îëàíëàð Èñëàìûí áó ùþêìöíÿ ùÿì èíàíìàëû, ùÿì äÿ ÿìÿë åòìÿëèäèðëÿð. Ïåéüÿìáÿðèí (ñ) âÿ èìàìëàðûí ãÿáèðëÿðèíè çèéàðÿò åòìÿê èñÿ ìöñòÿùÿáäèð. Àììà áó ùÿææè ÿâÿç åòìÿç.
Ùÿäèñäÿ ðÿâàéÿò îëóíìóøäóð: “Ùÿð êèì èìêàí ñàùèáè îëóá Ìÿêêÿéÿ ýåòìÿçñÿ âÿ ùÿææè èíêàð åäÿðñÿ, ãèéàìÿò ýöíöíäÿ éÿùóäèëÿð ñûðàñûíäà ùÿøð îëóíàæàãäûð”.
Ùÿææèí âàæèáàòû Ãóð’àíè-Êÿðèìäÿ áÿéàí îëóíìóøäóð. ßùëè-áåéòèí ùÿææè Ùÿçðÿò Ðÿñóëóëëàùûí (ñ) çàìàíûíäà åòäèéè ùÿææäèð. Õöëÿôà çàìàíûíäà àðòûðûëûá ÿñêèëäèëÿí æÿùÿòëÿðè ßùëè-áåéò ãÿáóë åòìèð.
Ïåéüÿìáÿðèí (ñ) ßùëè-áåéòè äîããóç øåéäÿ çÿêàòû âàæèá áèëèð: Áóüäà, àðïà, õóðìà, öçöì, ãûçûë, ýöìöø, ñûüûð, ãîéóí, äÿâÿ. Ùÿð áèðèíèí äÿ àéðû-àéðû øÿðòëÿðè âàðäûð. Òèæàðÿò ýÿëèðëÿðèíäÿí çÿêàòû ìöñòÿùÿá áèëèðëÿð.
Èñëàì Ïåéüÿìáÿðè (ñ) öììÿòèí ôöãÿðàñû ö÷öí çÿêàòû âàæèá áóéóðäó. Ëàêèí þç þâëàäëàðûíûí ôÿãèðëÿðè ö÷öí Àëëàùûí (æ. æ.) ÿìðè èëÿ áàøãà áèð ùàãã òàïäû. Î äà õöìñäöð. Ïåéüÿìáÿð (ñ) áóíó ùÿðá ãÿíèìÿòëÿðèíäÿí ýþòöðöá ÿãðÿáàñûíà ïàéëàéûðäû. Áó ÿìð ßáó Áÿêðèí çàìàíûíäà éåðèíÿ éåòðèëìÿäè. Áóíà ìþ’òÿáÿð òàðèõ êèòàáëàðûíäà ðàñò ýÿëìÿê îëàð.
ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíÿ ýþðÿ Èñëàìäà õöìñ éàëíûç ùÿðá ãÿíèìÿòëÿðèíÿ àèä äåéèëäèð. Ìöñÿëìàí îëàí øÿõñ àøàüûäàêû øåéëÿðäÿí äÿ õöìñ âåðìÿëèäèðëÿð
1- Äÿíèçÿ áàø âóðóá ÿëäÿ åäèëÿí øåéëÿðäÿí
2- Ìÿ’äÿíëÿðäÿí ÷ûõàðûëàí ìàääÿëÿðäÿí
3- Òàïûëàí äÿôèíÿ âÿ õÿçèíÿäÿí
4- Ùàðàìà ãàðûøìûø ùàëàë ìàëäàí
5- Áèð èëëèê õÿðæè ÷ûõäûãäàí ñîíðà ÿëäÿ åäèëÿí ãàçàíæäàí áåøäÿ áèðè.
Áó ùþêì ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíÿ ýþðÿ ñàáèò îëóá, Ãóð’àíûí 8-æè ñóðÿñèíèí 11-æè àéÿñèíÿ èñòèíàä åäÿí áèð ãàéäàäûð.
Èðàíäà, Èðàãäà âÿ äèýÿð Èñëàì ìÿìëÿêÿòëÿðèíäÿ ìèëéîíëàðëà ìöñÿëìàí èëëèê ýÿëèðëÿðèíäÿí ùÿìèí èëèí ìÿñðÿôèíè ÷ûõäûãäàí ñîíðà éåðäÿ ãàëàí ýÿëèðèíèí áåøäÿ áèðèíè Ïåéüÿìáÿð (ñ) ñöëàëÿñèíÿ âÿ ñàèð äèíè èøëÿðÿ ñÿðô åäèëìÿê ö÷öí äèí ðÿùáÿðèíèí èçíè èëÿ ñåééèäëÿðÿ, äèýÿð éàðûñû èñÿ äÿéàíÿò èøëÿðèíÿ ñÿðô îëóíóð.
Äèíèí âÿ Èñëàìûí ìÿìëÿêÿòëÿðèíèí ìöäàôèÿñè Èñëàì äèíèíèí âàæèáàòûíäàíäûð. Æèùàä Æÿííÿò ãàïûëàðûíäàí áèðèäèð. Äèí âÿ âÿòÿí òÿùëöêÿéÿ äöøÿí çàìàí ùÿð áèð ìöñÿëìàíà æàíû âÿ ìàëû èëÿ æèùàä åòìÿê, äöøìÿíÿ ãàëèá ýÿëèíæÿéÿ ãÿäÿð âóðóøìàã âàæèáäèð.
(Éàõøû èøëÿðÿ äÿ’ôÿò âÿ ïèñ èøëÿðäÿí ÷ÿêèíäèðìÿê)
Ïåéüÿìáÿðèí (ñ) ßùëè-áåéòè Ãóð’àíè-Êÿðèìÿ âÿ Ñåééèä-ßë-Ìöðñÿëèíèí ùÿäèñëÿðèíÿ èñòèíàäÿí ùÿð áèð ìöñÿëìàí ãöäðÿò âÿ òàãÿòè ãÿäÿð èíñàíëàðû éàõøû èøëÿð ýþðìÿéÿ, Ãóð’àíûí ùþêìëÿðèíÿ òàáå îëìàüà âÿ ïèñ ÿìÿëëÿðäÿí ÷ÿêèíäèðìÿê ö÷öí íÿñèùÿò âÿ òÿøâèã åòìÿéÿ áîðæëóäóð. Áó îíëàðà âàæèá ñàéûëûð.
Àëëàùûí (æ. æ.) âÿ Ïåéüÿìáÿðèí äîñòëàðûíû äîñò òóòìàã, äöøìÿíëÿðèíè äöøìÿí áèëìÿê Èñëàì äèíèíèí âàæèáàòëàðûíäàíäûð. Ìöñÿëìàí îëàí áèð øÿõñèí áóíëàðûí ÿêñèíÿ ÿìÿë åòìÿñè ãÿòèééÿí äîüðó äåéèëäèð. Èñòÿð áó äöøìÿíëÿð Èñëàì àäû àëòûíäà îëñóíëàð, èñòÿð ãåéðè-ìöñÿëìàí îëñóíëàð, ùþêì åéíèäèð. ßùëè-áåéòèíÿ äîñòëóüóí êàìèëëèéèíÿ øàùèä îëìàëûäûð. Èñëàì äèíèíèí âÿ Èñëàì ìÿìëÿêÿòëÿðèíèí äöøìÿíëÿðèíÿ äöøìÿí âÿ ìöõàëèô ìþâãåäÿ äàéàíìàëûäûðëàð.
Ïåéüÿìáÿðèí (ñ) ßùëè-áåéòè Ãóð’àíè-Êÿðèìèí ùàðàì áèëäèéèíè Ãèéàìÿòÿ ãÿäÿð ùàðàì áèëèðëÿð. Àëëàùûí ùàðàìûíû ùàëàë, ùàëàëûíû ùàðàì ñàéìàüà âÿ éà îíëàðäà àçàæûã äÿéèøèêëèê åòìÿéÿ ùå÷ êÿñèí ùàããû îëìàäûüûíà ãàèëäèðëÿð.
Èñëàì âÿ ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíäÿ ùÿð æöð ñÿðõîøåäèæè øåé ùàðàìäûð. Èñòÿð øÿðàá, èñòÿðñÿ àðàã, èñòÿð ïèâÿ âÿ èñòÿðñÿ äÿ áóíà áÿíçÿð øåéëÿð îëñóí. Øÿðàá âÿ ñàèð ñÿðõîøåäèæèëÿðèí ùàðàìëûüû Èñëàì äèíèíèí çÿðóðèééÿòèíäÿíäèð. Îíóí ðóùà âÿ áÿäÿíÿ çÿðÿðè áöòöí äîüðó äöøöíæÿëè àëèìëÿð òÿðÿôèíäÿí òÿñäèã åäèëìèøäèð.
Ïåéüÿìáÿðè-ßêðÿìèí (ñ) ùÿäèñëÿðèíäÿ è÷êè è÷ÿíëÿð ÷îõ ãûíàíìà âÿ íèôðÿòëÿ éàä îëóíìóøëàð. Ùÿòòà Ïåéüÿìáÿð (ñ) è÷êè ìÿæëèñëÿðèíäÿ îòóðìàüû áåëÿ ùàðàì áóéóðìóøäóð.
Ìöàâèéÿíèí îüëó ìÿë’óí Éåçèäèí øÿùèä Èìàì Ùöñåéíèí (ÿ) ìöáàðÿê áàøû òåøò è÷èíäÿ ìÿæëèñÿ ýÿòèðèëäèéè çàìàí øÿðàá è÷äèéè òàðèõäÿ éàçûëìûøäûð.
Èìàìëàð þçëÿðèíÿ òàáå îëàíëàðûí è÷êè ìÿæëèñëÿðèíäÿ îòóðìàìàëàðûíû ÿìð åòìèøëÿð âÿ áóéóðìóøàëàð êè, è÷êè è÷ÿíè ýþðÿðêÿí äöøìÿíëÿðè îëàí Éåçèäÿ ëÿ’íÿò îõóñóíëàð. ×öíêè Éåçèä èìàì Ùöñåéíè (ÿ) øÿùèä åòìÿñèíèí ñåâèíæè è÷èíäÿ øÿðàá è÷èðäè.
ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíäÿ èíäèéÿ ãÿäÿð ùÿð áèð àëèì âÿ àëèì îëìàéàí øÿõñ è÷êèíèí ùàëàë îëäóüóíó ñþéëÿìÿìèøäèð. Òÿÿññöôëÿ áèëäèðèðèê êè, Òöðêèéÿäÿ þçöíö ßùëè-áåéò äîñòó ñàéàí áÿ’çè æàùèë øÿõñëÿð è÷êè è÷ìÿéèí ùàëàë îëäóüóíó ñþéëÿéèðëÿð. Ùÿòòà îíëàðûí è÷èíäÿ þçöíö ðÿùáÿð âÿ îí èêè èìàìà áàüëû ùåñàá åäÿíëÿð äÿ âàðäûð. Îíëàð èìàì Ùÿñÿí (ÿ) âÿ èìàì Ùöñåéí (ÿ) åøãèíÿ (íÿóçèáèëëàù) è÷êè äÿ è÷èðëÿð.
ßùëè-áåéòè ñåâÿí îí èêè èìàì äîñòëàðûíäàí ìÿíÿ áèð ìÿêòóá ýÿëìèøäè. Áó ìÿêòóáäà åéíÿí áåëÿ éàçûëìûøäû:
“Áÿ’çè äÿäÿëÿð øÿðàáûí ùàëàë îëäóüóíó ñþéëÿéèðëÿð. Áèç ßùëè-áåéò äîñòëàðû îëàí ýÿíæëÿð áåëÿ áèð øåéè ãÿáóë åòìèðèê.”
Áó êèòàáûí ìöÿëëèôè êèìè áöòöí ìöñÿëìàíëàðà ÿðç åòäèì: “Íåæÿ êè, Ãóð’àí øÿðàáû ùàðàì áóéóðìóøäóð, ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíäÿ äÿ øÿðàá ùàðàìäûð. Øÿðàáû ùàëàë áèëÿí êèìñÿíèí ßùëè-áåéò èëÿ, èìàì Æÿ’ôÿð Ñàäèãëÿ (ÿ) ùå÷ áèð ÿëàãÿñè éîõäóð. ßêñèíÿ, îíëàð îí èêè èìàìûí äöøìÿíëÿðèäèð âÿ Èñëàìäàí äà õàðèæäèðëÿð.
Çèéàëû ýÿíæëÿð áèëìÿëèäèðëÿð: Øÿðàáû ùàëàë áèëÿí, ßëè (ÿ), Ùÿñÿí (ÿ) âÿ Ùöñåéí (ÿ) åøãèíÿ øÿðàá è÷ÿí äÿäÿ, Éåçèäÿ âÿ Ìöàâèéÿéÿ òàáåäèð.
Áó ýöí áöòöí Èðàí, Èðàãûí ö÷äÿ èêèñè îí èêè èìàìèäèð, Æÿ’ôÿðèäèðëÿð. Ìèñèð, Ñóðèéà, Ëîáíàí, Êöâåéò, Ìÿäèíÿ, Ìÿêêÿ, Ïàêèñòàí, Ùèíäèñòàí ßôãàíèñòàí âÿ äèýÿð éåðëÿðäÿ äÿ Æÿ’ôÿðèëÿð âàðäûð. áóíëàðûí è÷èíäÿ ùå÷ êèìñÿ èíäèéÿ ãÿäÿð øÿðàáûí ùàëàë îëäóüóíó ñþéëÿìÿìèøäèð âÿ ñþéëÿìÿç. Áó éåðëÿðäÿ éàøàéàí æàùèë äÿäÿëÿð íåæÿ âÿ ùàðàäàí Ïåéüÿìáÿðèí (ñ) ßùëè-áåéòèíÿ áåëÿ èôòèðà äåéèðëÿð? Îíëàð ßùëè-áåéòèí ãöäñèééÿòèíÿ íåæÿ òîõóíà áèëèðëÿð?
Áåëÿëÿðèíèí ñàéû ÷îõ àçäûð. ×öíêè ßùëè-áåéòè ñåâèá, ñîíðà äà áó æöð áîø äàíûøìàã áèð àðàéà ñûüìàç. ßýÿð áåëÿ áèð æàùèë âàðñà, Àëëàù îíóí ùèäàéÿò îëóíìàñûíû èñòÿìÿç.
Ãóìàð îéíàìàã Èñëàìèééÿòäÿ áþéöê ýöíàùëàðäàíäûð. Ãóìàð èíñàíëàðûí ÿõëàãûíûí ïîçóëìàñûíà, èøñèçëèéÿ, ìÿìëÿêÿò èãòèñàäèééàòûíûí âÿ äþâëÿòèí çÿèôëÿìÿñèíÿ ñÿáÿá îëóð. Èíñàíëàð àðàñûíäà êèí âÿ äöøìÿí÷èëèê òþðÿäèð. ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíäÿ äÿ Ãóð’àíûí áóéóðäóüó êèìèäèð. Éÿ’íè ùÿð æöð íþâäÿí îëàí ãóìàð îéóíëàðû ùàðàì âÿ éàñàãäûð.
Çèíà Èñëàìäà áþéöê ýöíàùëàðäàí áèðèäèð. Îíóíëà ìÿøüóë îëàíà Æÿùÿííÿì âÿ’ä îëóíìóøäóð. Ãóð’àíè-Êÿðèì çèíàíû ùàðàì áóéóðìóøäóð. ßùëè-áåéòäÿí ýÿëÿí ùÿäèñëÿðäÿ äÿ õàëãûí íàìóñóíà òîõóíìàã ôàñèã áèð èø ñàéûëìûø âÿ çèíàêàðëûã Èñëàì ÿõëàã âÿ èìàíûíäàí õàðèæ ùåñàá îëóíìóøäóð.
Èñëàìäà ãàäûíëàðûí þðòöíìÿñè ÿìð îëóíìóøäóð. Áó þðòöíìÿ áöòöí áÿäÿíè âÿ ùÿòòà áàøû áåëÿ ÿùàòÿ åäèð. ßí ÿùÿìèééÿòëèñè îäóð êè, áÿäÿí þðòöíñöí. Àììà öçö þðòìÿê î ãÿäÿð äÿ âàæèá äåéèëäèð.
Éàëàí, èôòèðà, àäàì þëäöðìÿê, îüóðëóã, äåäè-ãîäó, ìÿêð, ùèéëÿ, èíñàíëàðà ÿçèééÿò âÿ ñàèð ùÿðÿêÿòëÿð ßùëè-áåéò ìÿçùÿáèíäÿ Ãèéàìÿòÿ ãÿäÿð ùàðàì ñàéûëûð.
Ùÿð õàëãûí ìÿäÿíèééÿòè î õàëãûí ÿõëàã, òÿðáèéÿ âÿ öìóìè äàâðàíûøëàðûíäàí áÿëëè îëóð. Èñëàì èíñàíëûüà ÿí ýþçÿë ìÿäÿíèééÿò éîëóíó ýþñòÿðäèéèíÿ ýþðÿ áöòöí äèíëÿðäÿí äàùà àðòûã ÿõëàãûí ýþçÿëëèéèíÿ ÿùÿìèééÿò âåðìèøäèð. ßí ýþçÿë ÿõëàãû îëàíû ÿí éàõøû ìöñÿëìàí ñàéìûøäûð.
Ïåéüÿìáÿðäÿí (ñ) ñîíðà îí èêè èìàì ÿõëàã áàõûìûíäàí Ãóð’àí ìÿêòÿáèíèí éåòèøäèðäèéè íöìóíÿ âÿ þðíÿê îëàí èíñàíëàð èäèëÿð ñöííè âÿ øèÿ, ùÿòòà ãåéðè-ìöñÿëìàí ìöÿëëèôëÿð áåëÿ îíëàðû éàøàäûãëàðû ÿñðÿëðèí ÿí öñòöí âÿ ÿí éàõøû ÿõëàãëû èíñàíëàðû ñàéìûøëàð. Èìàìëàð þç äîñòëàðûíà ÿõëàãæà îíëàðû Ðèñàëÿò õàíÿäàíûíà áÿíçÿòìÿëÿðèíè òþâñèéÿ åòìèøëÿð.
Îüóðëóã, éàëàí, èùàíÿò, êöôð, ïèñ ñþç äàíûøìàã, ïèñ íèééÿò, ïèñ çÿíí, áàøãàëàðûíäà íþãñàí àõòàðìàã, þçýÿëÿðèíèí íàìóñóíà, ìàëûíà ýþç äèêìÿê, õàëãû àëäàòìàã êèìè éàðàìàç ñèôÿòëÿð Æÿ’ôÿðè ìÿçùÿá ìöñÿëìàíëàðäà îëìàìàëûäûð.
“Ìöñÿëìàí î øÿõñäèð êè, îíóí ÿëèíäÿí, äèëèíäÿí, ýþçöíäÿí èíñàíëàð ñÿëàìÿòäÿ âÿ ðàùàòäà îëñóíëàð.”
Éîõñóëëàðûí âÿ ôÿãèðëÿðèí ÿëèíäÿí òóòìàã, îíëàðà éàðäûì åòìÿê ßùëè-áåéòèí òÿ’ëèìàòûíäà ÿí áþéöê èáàäÿòëÿðäÿí ñàéûëìûøäûð. Ùÿòòà áóéóðìóøëàð êè:
Ùÿð êèì ýåæÿíè ñàáàù åäèá, ôÿãèðëÿðèí âÿçèééÿòèíè äöçÿëòìÿéè âÿ ìöñÿëìàíëàðûí èøëÿðèíèí èñëàùûíû äöøöíìÿçñÿ, ìöñÿëìàí äåéèëäèð.
Ãóð’àí òÿ’ëèìàòûíäà, Èñëàì Ïåéüÿìáÿðèíèí (ñ) ùÿäèñëÿðèíäÿ, Ïåéüÿìáÿð åëìëÿðèíèí âàðèñè îëàí ßùëè-áåéòèí áóéðóãëàðûíäà áöòöí ìöñÿëìàíëàðûí ùàíñû ôèðãÿäÿí âÿ ìÿçùÿáäÿí îëìàëàðûíà áàõìàéàðàã, áèð-áèðëÿðèíè ãàðäàø áèëìÿëÿðè âÿ äîñò òóòìàëàðû ÿí ÿùÿìèééÿòëè âÿçèôÿëÿðäÿí ñàéûëìûøäûð.
Þçöíö ìöñÿëìàí áèëèá, èìàì Æÿ’ôÿð Ñàäèãÿ (ÿ) òàáå îëàí áèð øÿõñ áöòöí ìöñÿëìàíëàðà ãàðäàø ýþçö èëÿ áàõìàëûäûð. Èñëàì éîëóíäà îëàíëàðäàí áèðèíè æàùèë ýþðñÿ, îíó ìÿùÿááÿòëÿ èðøàä åòìÿëèäèð.
Âàõòèëÿ áÿ’çè øÿõñëÿð Ùÿçðÿò ßëèíè (ÿ) âÿ ñàèð èìàìëàðû èíæèäèðäèëÿð. Ùÿòòà áÿ’çÿí òÿùãèð äÿ åäèðäèëÿð. Àììà î ìöáàðÿê øÿõñëÿð þç áþéöêëöê âÿ êÿðÿìëÿðèëÿ îíëàðû ÿôâ åäèð âÿ äîñòëóã ÿëàãÿëÿðèíè äÿ ãûðìûðäûëàð. ßýÿð ßùëè-áåéòèí ÿõëàãûíû âÿ ÿõëàãà äàèð òÿ’ëèìàòëàðûíû éàçìàã èñòÿñÿì, áþéöê áèð êèòàá àëûíàð. Ùÿëÿëèê áóíóíëà êèôàéÿòëÿíèðÿì. Áàøãà âàõò Àëëàùûí êþìÿêëèéè èëÿ äàùà ìöôÿññÿëèíè áÿéàí åäÿðèê.
ßÙÌßÄ ÑÀÁÈÐÈ ÙßÌßÄÀÍÈ
Øàèðëÿð áÿ’çÿí þç øå’ðëÿðèíäÿ ìÿùáóá âÿ ìÿ’øóãëàðûíà ãàðøû áÿñëÿäèêëÿðè ñåâýè âÿ åøãè “åé êþíëöì, æàíûì, äèíèì, èìàíûì” êÿëìÿëÿðèëÿ èôàäÿ åäèðëÿð. Áó æöð øàèðàíÿ âÿ àðèôàíÿ êÿëìÿëÿð èíñàíà ñèòàéèø âÿ îíóí ñåâýèíèí öëóùèééÿòèíÿ èíàíìàñûíà äÿëèë îëà áèëìÿç. Ìÿñÿëÿí, Ìþâëàíà Æÿëàëÿääèí Ðóìè, Øÿìñ Òÿáðèçè ùàããûíäà “åé ìÿíèì ýöíÿøèì, òàíðûì” ñþçëÿðèíäÿí èñòèôàäÿ åòìèøäèð.
Ùàøà, áó Ìþâëàíûí Øÿìñ Òÿáðèçèéÿ ñèòàéèøè äåéèëäèð. Áÿëêÿ îíà ãàðøû äóéóëàí ñåâýè âÿ ìÿùÿááÿòèí øèääÿòèíè áèëäèðèð. Ùÿçðÿò ßëè (ÿ) ùàããûíäà äà ñþéëÿíÿí øå’ðëÿðäÿ áåëÿ êÿëìÿëÿðäÿí èñòèôàäÿ îëóíìóøäóð. Áó òÿ’áèðëÿð ùå÷ çàìàí øå’ðèí ìöÿëëèôèíèí âÿ éà áèð ãðóïóí Ùÿçðÿò ßëèíè (ÿ) Àëëàù îëàðàã ãÿáóë åäèá, îíà ñèòàéèø ìÿ’íàñûíäà äåéèë. Ìþâëàíûí Øÿìñ Òÿáðèçè ùàããûíäà ñþéëÿäèéè êèìè.
Ùÿð ùàëäà áóíëàð áèð øå’ð âÿ èðôèíà òàáåäèðëÿð. Íåæÿ êè, áÿ’çè øå’ðëÿðäÿ ìåé âÿ ìåéõàíàäàí ñþç à÷ûëûð. Ùàëáóêè áó ìöÿëëèôëÿðèí áöòöí þìöð áîéó àüûçëàðûíà øÿðàá äÿéìÿìèøäèð. Îíëàðûí ÿñÿðëÿðèíäÿ øÿðàá ñÿðõîøåäèæè åøã âÿ ìÿùÿááÿòäèð. Âÿ éà áÿ’çè øàèðëÿð áàøãà áèð ñåâýèëèñè îëìàäûüûíû àíëàòìàã èñòÿðêÿí, “ÿââÿë ñÿíñÿí, àõûð ñÿíñÿí, çàùèð ñÿíñÿí, áàòèí ñÿíñÿí, ðóùóì ñÿíñÿí, æàíûì ñÿíñÿí” äåéÿ éàçûðëàð. Ìÿàçÿëëàù, øàèð ãàðøû òÿðÿôèí èëàùèëèéèíÿ èíàíìàìàãäàäûð. Îíó ùÿð øåéèí áàøëàíüûæû ñàéìàìàãäàäûð. Áèð ÷îõ ÿëÿâè ïèðè âÿ àðèôëÿðè øå’ðëÿðèíäÿ Ùÿçðÿò ßëèéÿ (ÿ) áÿñëÿäèêëÿðè ÷îõ äÿðèí ñåâýè âÿ ìÿùÿááÿòè äèëÿ ýÿòèðèðëÿðñÿ, áó îíëàðûí, ìÿàçÿëëàù, ßëèíè Àëëàù áèëÿðÿê îíà ñèòàéèø åòìÿëÿðè áÿéàíûíäà äåéèëäèð. Áó ÿëÿâè äÿ Áÿêòàøèëÿðÿ èôòèðàäûð.
Äîüóìó, þëöìö, èáàäÿòè, íàìàçû, îðóæó ùÿð êÿñäÿí äàùà ÷îõ Àëëàù ö÷öí îëàí áèð êèìñÿ Àëëàù îëà áèëìÿç. Áÿëêÿ Àëëàùûí õàñ áèð áÿíäÿñèäèð. Áó øå’ðëÿðäÿí áèð íå÷ÿñèíÿ íÿçÿð ñàëàã”
Ùÿð äÿì äèëèìèçäÿ áó êÿëàì,
ßëè, ßëè, ßëè.
Ôèêðèì ùÿìèøÿ ñöáùö øàì;
ßëè, ßëè, ßëè.
Òÿñáèù èëÿ ñÿâìö äÿâàì,
×àüûðûðàì îíó ìöäàì,
Òÿñáèù èëÿ ñÿâìö äÿâàì;
ßëè, ßëè, ßëè.
ßçÿë, ÿáÿä ßëè äåðÿì,
Äöøäöì, ìÿäÿä ßëè äåðÿì,
Éîõäóð ÿäÿä ßëè äåðÿì;
ßëè, ßëè, ßëè.
ßââÿë Îäóð, àõèð Îäóð,
Áàòèí Îäóð, çàùèð Îäóð,
Òÿééèá Îäóð, òàùèð Îóäóð;
ßëè, ßëè, ßëè.
Îäóð êèòàáè-æàâèäàí,
Îäóð íèøàíè ùÿð íèøàí,
Îäóð ùÿéàòè-èíñè-æàí;
ßëè, ßëè, ßëè.
Âèðàíèéÿì, áóäóð ñþçöì,
Ìÿí äþíìöøÿì Îíà éöçöì,
ßââÿë-àõèð áóäóð ñþçöì;
ßëè, ßëè, ßëè.
Âèðàíè Ùÿçðÿò ßëèéÿ èôðàò áèð ìÿùÿááÿò áÿñëÿìèøäèð. Ìþâëàíûí Øÿìñ Òÿáðèçèéÿ èôðàò äÿðÿæÿäÿ ìÿùÿááÿò áÿñëÿìÿñè, îíà ùÿð àí “çèêðèì” âÿ “ôèêðèì” äåéÿ õèòàá åòìÿñè êèìè Âèðàíè äÿ Ùÿçðÿò ßëèíè (ÿ) áó æöð àíìûøäûð. Ùàøà, Øÿìñ Òÿáðèçè èëÿ Ïåéüÿìáÿðèí (ñ) åëì ãàïûñû, äîñòëóüó èìàí, äöøìÿíëèéè êöôð îëàí øÿõñ åéíè ñàéûëìàç. Âèðàíè áàøãà áèð øå’ðèíäÿ éàçûð:
Ôÿíà áàüûíäà ùÿð äÿìäÿ,
ßëè, ñÿíäÿí, ìÿäàä ñÿíäÿí.
Ëèñàíûìäàêû ùÿìäèìäÿ
ßëè, ñÿíäÿí, ìÿäÿä ñÿíäÿí.
Éöçö ñÿá’öë-ìÿñàìûìäûð,
Êèòàáû-æàâèäàíûìäûð,
Äèëèìäÿ òÿðæöìàíûìäûð,
ßëè, ñÿíäÿí, ìÿäÿä ñÿíäÿí.
Äö àëÿìäÿ îëóð ñàèð,
ßýÿð áàòèí, ÿýÿð çàùèð,
ßýÿð ÿââÿë, ÿýÿð àõèð,
ßëè, ñÿíäÿí, ìÿäÿä ñÿíäÿí.
Áó Âèðàíè ãÿëÿíäÿðäèð,
Ãóëàìè-àëè-Ùåéäÿðäèð,
Ìóðàäûí ñÿíäÿí èñòÿðäèð
ßëè, ñÿíäÿí, ìÿäÿä ñÿíäÿí.
Áó æöð øàèð âÿ àðèôëÿð ùå÷ áèð çàìàí Àëëàùäàí áàøãàñûíà èáàäÿò åòìÿìèøëÿð. Îíëàðäàí áèðè áåëÿ äåéèð:
Äÿéèðìàíûí çèêðè-÷ÿðõè
“Ëà èëàùÿ èëëÿëëàù”,
Ùó èñìèí çèêð åäÿð äþíÿ-äþíÿ
ßëÿâèëÿðèí íÿôñèí òÿçêèðÿñè âÿ ðóùóí òÿìèçëèéè èëÿ áàüëû áèð ñûðà øå’ðëÿðè äÿ âàðäûð. Áó øå’ðëÿð ùÿð êÿñè ýþçÿë ÿõëàã âÿ ðèéàäàí óçàã ñàäÿæÿ Àëëàù ö÷öí èáàäÿòÿ äÿ’âÿò åäèð. Âÿ äåéèð êè, ÿýÿð èíñàí Àëëàùûí áÿíäÿñè îëàðñà, äèýÿðëÿðè îíóí ãàïûñûíäà äèëÿí÷è îëàð.
Àäÿì òÿáèÿòëè, ìÿëÿê ñèôÿòëè,
Øàù îëóðñàí, ñÿíÿ êÿäà áóëóíëàð.
Ùÿð êèì ýöëÿð éöçëö, äàäëû äèëëè
Îëñà, îíäà ëöòôè-Õóäà áóëóíëàð.
* * *
Áèð àäàì áàüëàíñà ðèéà áàáûíà,
Äèëäÿ íþãñàí åäÿð èáàäÿòèíè.
Ìÿüðóðëóã ýÿòèðÿð êÿíäè êÿíäèíÿ
Ùÿð êèì áÿéÿíèðñÿ, ãèéàôÿòèíè.
Íÿçÿð ãûë àëÿìÿ ýþçëÿðè ôÿíäÿ,
Ìöðöââÿò ãàëìàìûø ùå÷ áèð èíñàíäà,
Ìÿõàôÿò îëìàñà ôàíè æàùàíäà,
Êèìñÿ òÿðê åäÿðìè âèëàéÿòèíè?
Ìÿüôèéà, äóð îëìà ðàùè-ðèçàäàí,
×ÿê äÿñòÿíè ãåéðè-ìàñèâàäàí,
×ÿêìÿì öìèäèìè àëè-ßáàäàí
Ýþçëÿðÿì öãáàäÿ øÿôàÿòèíè.
Øàèð Ìÿõôè ßùëè-áåéò äöøìÿíëÿðèíèí ãîðõóñóíäàí âÿòÿíèíè òÿðê åäÿðÿê ßùëè-áåéò ñåâýèñèíè ãîðóéà áèëìÿê ö÷öí ãöðáÿòäÿ éàøàìûøäûð.
ßùëè-áåéò äîñòëàðû áó àðèôäÿí þéðÿíìÿëèäèðëÿð êè, àëè-ßáàíû ñå÷ìÿê ÿí áþéöê íå’ìÿòäèð. Áó äÿéÿðëè íå’ìÿòè ìàë âÿ ìÿêàí èëÿ äÿéèøìÿñèíëÿð. ×ÿêèíñèíëÿð êè, êîììóíèñò âÿ áÿùàèëÿð îíëàðû àëäàäûæû ñþçëÿðëÿ ßùëè-áåéò éîëóíäàí ÷ûõàðìàéà. Áÿùàèëÿð âÿ êîììóíèñòëÿð ùå÷ áèð çàìàí Ïåéüÿìáÿð (ñ) ßùëè-áåéòè éîëóíäà îëìàìûøëàð âÿ îëìàçëàð. Îíëàð “Ëà” äåéèá, “èëëÿëëàù” äåìÿéÿíëÿðäÿíäèð. Ïåéüÿìáÿð (ñ) ßùëè-áåéòèíÿ ìÿõñóñ òöðê øàèðëÿðèíäÿí áèðè íÿ ýþçÿë äåìèøäèð:
Òîðïàãäàí éàðàòäû Ùàãã èíñö æàíû,
Êèìè “Ëà” äà, êèìè “èëëÿëëàù”äà ãàëäû.
“Ëà” äåéÿí êöôðäÿ ìþâñóôäóð ùàëà,
“Èëëà” îëäó ìþ’ìèíëÿðÿ ðÿùíóìà.
Áÿêòàøè âÿ ÿëÿâè íÿôÿñëÿðèíäÿ à÷ûãæà áÿéàí åäèëìèøäèð êè, áó àäàìëàð îí èêè èìàìà èíàíàí Æÿ’ôÿðèëÿðäèð. Áóíó ãÿáóë åäÿí ùÿð êÿñ Æÿ’ôÿðè ìÿçùÿáèíäÿ äÿ ÿìÿë åäèëÿí íàìàç, îðóæ, ùÿææ, çÿêàò êèìè Èñëàìûí áöòöí áóéóðóãëàðûíà óéìàëû âÿ þâëàäëàðûíà äà þéðÿòìÿëèäèðëÿð.
Ñóôè ìÿçùÿáèíè íÿäÿí ñîðàðñàí?
Áèç Ìöùÿììÿä, ßëè äåéÿíëÿðäÿíèç.
Ìÿçùÿáè-Æÿ’ôÿðè-ùÿããÿ óéàðûç,
ßñëèìèç îí èêè èìàìà ÷ÿêÿð
Áèç Ìöùÿììÿä, ßëè äåéÿíëÿðäÿíèç.
* * *
Ìÿùÿááÿò íàìûíà éàíìàüà ýÿëäèê,
Îí èêè èìàìäûð óëó øàùûìûç.
Éöçöíö ýþðìÿéÿ ìåéäàíà ýÿëäèê,
Ìöùÿììÿä, ßëèéÿ ÷ûõàð ðàùûìûç.
* * *
Õàí áöëáöëö åäÿð äàèìà ôÿðéàä,
Îí äþðä Ìÿ’ñóì áèçèì ïÿíàùûìûç.
Øàùè-âèëàéÿòäèð ãèáëåéè-èðøàä,
Ùèäàéÿò áÿùðèíÿ äàëìàüà ýÿëäèê.
* * *
Èãðàðè-åøãèìèç ÷öí ÿçÿëèäèð,
Ìþ’ìèíèí èãðàðû “ãàëó áÿëà”äàí.
Ìÿíèì ïèðèì ÷öí Ìöùÿììÿä, ßëèäèð,
Äþíÿí äþíñöí, ìÿí äþíìÿçÿì ßëèäÿí.
* * *
Ìÿíèì êþíëöì äèâàíÿäèð, äÿëèäèð,
Æàíö äèëäÿí ÿðÿíëÿðèí ãóëóäóð.
Áó éîë Ìöùÿììÿäëÿ ßëè éîëóäóð,
Äþíÿí äþíñöí, ìÿí äþíìÿçÿì ßëèäÿí.
* * *
ßðÿíëÿð ñÿðâÿðè àëè-ÿáàäûð,
Ùÿñÿíëÿ Ùöñåéíÿ æàíûì ôÿäàäûð,
Ýþçöì íóðó ìÿíèì Çåéíöë-èáàäûð.
Ùÿñÿíëÿ ùöñåéíÿ æàíûì ôÿäàäûð.
* * *
Çåéíöë-Àáèäèíäèð ìÿíèì ñóëòàíûì,
Ìöùÿììÿä Áàãèðÿ ôÿäà áó æàíûì,
Æÿ’ôÿðè-Ñàäèãäèð äèíèì, èìàíûì,
Ùÿñÿíëÿ Ùöñåéíÿ æàíûì ôÿäàäûð.
* * *
Êàçèì áèçÿ áèð íå’ìÿòäèð Õóäàäàí,
Ùàã ðàçûäûð ßëè Ìóñà-Ðèçàäàí,
Ìöùÿììÿä Òÿãèäèð ãàëó áÿëàäàí
Ùÿñÿíëÿ Ùöñåéíÿ æàíûì ôÿäàäûð.
* * *
ßëè Íÿãè áèçÿ ùÿì ïèøâàäûð,
ßñêÿðè äöøìÿíÿ òèðè-ãÿçàäûð.
Ìöùÿììÿä Ìåùäè äÿ ñèððè-Ìþâëàäûð
Ùÿñÿíëÿ Ùöñåéíÿ æàíûì ôÿäàäûð.
